İçindekiler
1. Ne işe yarar2. Riziko nasıl hesaplanır3. Limit nereden gelirGeçici limit artışı4. Kapı kararları ve politikalar5. Belge girişindeki risk şeridi6. Onaya düşen belge7. Yönetici gerekçesiyle geçmek8. Düzenleme, siparişten fatura ve teslim sözü9. Cari kartı › Risk sekmesi10. Firma politikası: Ayarlar › Firma Bilgileri › Risk politikası11. Kanallar: ofis, Nabız, bayi portalı, saha12. Patron Panosu13. Sık sorulan sorularYardım › Cari Kartı › Kredi Limiti ve Risk
Kredi Limiti ve Risk Kapısı — Sıfırdan Rehber
Satış siparişi kaydedilirken sorulması gereken soru şudur: "Bu malı bu müşteriye verirsem dışarıdaki paramız ne olur?" HNR her satış siparişi ve satış faturasında carinin rizikosunu — bugün size ne kadar borçlu ya da size ne kadar bağlı olduğunu — hesaplar, bu belgeyle nereye çıkacağını gösterir ve kredi limitiyle karşılaştırır. Limit aşılırsa ne olacağına siz karar verirsiniz: yalnız uyarı, yönetici onayı ya da satışı durdurmak. Varsayılan ayar hiçbir satışı durdurmaz; yalnız uyarır.
1. Ne işe yarar
Risk kapısı satış anında üç soru sorar ve cevaplarını belgeyle birlikte ekrana yazar:
- Kredi limiti — carinin rizikosu bu belgeyle kredi limitini aşıyor mu? (bölüm 2-4)
- Vadesi geçmiş alacak — carinin belirli günden eski ödenmemiş faturaları belirli tutarı aşıyor mu? (bölüm 4)
- Bloke — cari elle bloke edilmiş mi? Bloke cariye satış her zaman durur. (bölüm 4 ve 9)
Kapı sunucuda çalışır: ofisteki belge girişi, telefondaki Nabız, B2B bayi portalı ve saha uygulaması aynı kuralı kullanır; ekrandan atlatılamaz. Riziko sayısı Cari kartı › Raporlar › Kredi Limiti Kullanımı raporunda, cari kartının Risk sekmesinde ve Patron Panosu'nda aynıdır — üçü de aynı hesabı çağırır.
2. Riziko nasıl hesaplanır
Riziko, carinin bugün firmaya karşı açık riskidir (TL). Pozitif sayı carinin size borçlu ya da size bağlı olduğunu gösterir. Alıcı, alıcı-satıcı ve diğer bütün cari türleri için formül:
Riziko = bakiye + açık satış siparişi + portföydeki çek/senet + vadesi gelmemiş ciro edilen evrak + faturalanmamış irsaliye − faturalanmamış iade
| Kalem | Ne sayılır |
|---|---|
| Cari bakiye | Cari hesabın borç − alacak farkı (ekstre ve Kredi Limiti Kullanımı raporuyla aynı). |
| Açık sipariş (sevk edilmemiş) | Henüz faturalanmamış satış siparişlerinin kalanı; dövizli sipariş kuruyla TL'ye çevrilir. İptal edilenler sayılmaz. |
| Portföydeki çek / senet | Müşteriden alınmış, henüz tahsil edilmemiş evrak: elde, bankada takasta ve karşılıksız olanlar. |
| Ciro edilen evrak | Müşterinin çeki ya da senedi başkasına ciro edilmiş ama vadesi henüz gelmemişse sayılır: müşteri ödemezse size geri döner. |
| Faturalanmamış irsaliye | Malı çıkmış ama faturası kesilmemiş satış irsaliyeleri. |
| Faturalanmamış iade (−) | Mal geri gelmiş ama iade faturası kesilmemişse rizikodan düşülür. |
Satıcı türündeki carilerde hesap tersine döner; tedarikçiye karşı açığınız ölçülür:
Riziko (satıcı) = −bakiye + açık alış siparişi + verilen çek/senet + firma evrakı (DBS / DTS / çek / talimat) + ciro edilen evrak − iade
Cari kartı › Raporlar › Grafikler'deki Kredi Limiti Kullanımı raporu aynı formülü kullanır. Rapordaki kullanım toplamı, Risk sekmesindeki riziko ve belge girişindeki şeritte gördüğünüz riziko aynı sayıdır. Küçük bir fark görürseniz yenileyin: ekranlar 60 saniyeye kadar önbellekten okuyabilir, satış anındaki kapı ise her zaman taze hesaplar.
3. Limit nereden gelir
Kredi limiti yeni bir alan değildir; cari kartındaki mevcut limit alanlarından okunur (bkz. Cari Kartı — İstihbarat ve limitler):
- Kartın Toplam limit alanı sıfırdan büyükse o kullanılır.
- Yoksa Açık hesap limiti sıfırdan büyükse o kullanılır.
- İkisi de yoksa limit tanımsızdır; ne olacağını "Limit tanımsızken" politikası belirler (bölüm 4).
Çek, senet, kredi kartı, taksit, DBS ve DTS alt limitleri enstrüman limitleridir; toplamları kredi limiti sayılmaz. (Eski rapor bu toplamı limit gibi gösteriyordu; birçok kartta varsayılan 50.000'lik kredi kartı limiti yüzünden sahte bir limit çıkıyordu.) Müşteri çek limiti ayrıca ölçülür ama yalnız uyarı verir. Teminat limiti ve alacak sigortası limiti bilgi olarak gösterilir, hesaba girmez.
Geçici limit artışı
Bir müşteriye birkaç günlüğüne daha fazla mal vermeniz gerekiyorsa kart limitini değiştirmeyin: cari kartı › Risk sekmesinde Geçici limit artışı tanımlayın (tutar, bitiş tarihi, gerekçe). Bitiş tarihine kadar etkin limit = kart limiti + artış olur; kartta limit yoksa artışın kendisi limittir. Bitiş tarihi geçince artış kendiliğinden düşer; artışı kimin tanımladığı sekmede yazar.
4. Kapı kararları ve politikalar
Her satış siparişi ve satış faturası kaydedilirken kapı dört kontrol yapar ve en ağır sonucu uygular (engelle › onaya düşür › uyar › geç):
| Kontrol | Ne zaman devreye girer | Sonuç |
|---|---|---|
| Bloke cari | Cari, Risk sekmesinden bloke edilmişse | Her zaman durdurur; politika seçilmez. |
| Vadesi geçmiş alacak | Vade eşiği (gün) sıfırdan büyükse ve o günden eski açık satış faturalarının kalanı vade eşiği (tutar)'ı aşarsa | "Vadesi geçmiş alacakta" politikası (varsayılan: Kapalı). |
| Kredi limiti | Riziko + bu belge limiti aşarsa | "Limit aşımında" politikası (varsayılan: Uyar); cari kartında cariye özel politika seçilebilir. |
| Limit tanımsız | Kartta toplam limit ve açık hesap limiti yoksa | "Limit tanımsızken" politikası (varsayılan: Kapalı — satış geçer, kayıt tutulmaz). |
| Çek limiti | Portföy + ciro edilen çek, müşteri çek limitini aşarsa | Yalnız uyarı (Ayarlar'dan kapatılabilir). |
Dört politika vardır:
| Politika | Ne olur |
|---|---|
| Kapalı (bakılmaz) | Kontrol yapılmaz. |
| Uyar (kaydeder, uyarı gösterir) | Belge kaydedilir; uyarı ekranda görünür ve carinin kapı kararları listesine yazılır. |
| Onaya düşür (onaylanınca kaydedilir) | Belge kaydedilmez, yönetici onayına gider (bölüm 6). |
| Engelle (kaydetmez) | Belge kaydedilmez; yalnız sistem yöneticisi gerekçe yazarak geçebilir (bölüm 7). |
Yönetim › Onaylar'da Kredi limiti toleransı % türünde bir onay kuralı eklerseniz (ör. %5), limiti bu yüzdeden az aşan belgeler "onaya düşür" ya da "engelle" yerine yalnız uyarı alır. Tolerans tanımlı değilse her aşım politikanın kendisine gider. Ayrıntı: Kokpit — Onaylar.
İade gibi rizikoyu düşüren belgelerde ve tutarı azalan düzenlemelerde limit ve vade kontrolleri atlanır; yalnız bloke kontrol edilir. Teklif bağlayıcı olmadığı için kapıya takılmaz. Kapı hesaplanamazsa (ör. veritabanı o an cevap vermezse) satış durmaz: belge kaydedilir, "kontrol edilemedi" uyarısı çıkar ve denetim izine yazılır.
5. Belge girişindeki risk şeridi
Satış siparişi ya da satış faturası girerken cariyi seçtiğiniz anda formun üstünde bir şerit belirir ve kalem ekledikçe güncellenir:
Limit 500.000 · riziko 431.200 · bu belgeyle 512.400 → Onay gerekir
Şeritteki doluluk çubuğu yeşil (limit içinde), sarı (%85 ve üstü) ya da kırmızı (aşım) olur. Kaydetmeden önce ne olacağı yazar: "Kaydedince belge yönetici onayına gider; onaylanınca kaydedilir." ya da "Bu belge kaydedilemez…". Riski gör cari kartını Risk sekmesinde açar. Teklifte şerit yalnız bilgi verir ("Bilgi: teklif kredi limiti kapısına takılmaz."). Telefondaki Bahçe+Adım arayüzünde aynı şerit kısaltılmış olarak görünür.
Kayıt durdurulursa bir karar penceresi açılır: başlık sebebi söyler (Kredi limiti aşılıyor · Vadesi geçmiş alacak eşiği aşıldı · Cari bloke edilmiş), altında "Belge kaydedilmedi." ve kapı ayrıntıları durur. Sistem yöneticisiyseniz aynı pencerede gerekçe yazıp Gerekçeyle kaydet ile geçebilirsiniz (bölüm 7); değilseniz pencere satış yöneticinize başvurmanızı söyler. Belgeniz ekranda kalır, hiçbir şey kaybolmaz.
6. Onaya düşen belge
- Politika "Onaya düşür" ise kayıt anında belge kaydedilmez ve numara harcanmaz; belgenin içeriği onay isteğiyle birlikte saklanır. Ekranda "… kredi limiti onayına gönderildi" bildirimi çıkar, taslak silinir ve pencere kapanır.
- Onay isteği Yönetim › Onaylar listesine ve telefondaki Nabız'ın Sırada bölümüne düşer. İstekte limit, riziko ve bu belgeyle varılacak tutar yazar; Riski gör cari kartını Risk sekmesinde açar.
- Yönetici onaylarsa belge onaylayanın oturumuyla kaydedilir ve gerçek numarasını o anda alır. Yazımdan hemen önce kapı yeniden koşar: cari bu arada bloke edildiyse belge yazılmaz; onaylayan güncel rizikoyu görür (onay kartında da "Güncel durum" satırı vardır). Aynı isteği iki kez onaylamak ikinci belge üretmez.
- Yönetici reddederse belge hiç yazılmaz.
- Her iki durumda da isteyen kişiye bir sistem mesajı gider (onaylandıysa belge numarasıyla).
Onay verilmiş ama belge yazılamamışsa (ör. aradan geçen sürede stok ya da numara sorunu çıkmışsa) durum Onaylandı ama yazılamadı olur. Cari kartı › Risk › Onaya düşen belgeler listesinde Yeniden dene ile tekrar yazdırabilirsiniz; bunu isteği açan kişi ya da yönetici yapabilir. Aynı kullanıcı aynı cari için aynı belgeyi ikinci kez gönderirse yeni istek açılmaz, mevcut istek gösterilir.
7. Yönetici gerekçesiyle geçmek
"Engelle" kararına (limit ya da vade aşımı) takılan belgeyi yalnız sistem yöneticisi geçebilir: karar penceresine en az 10 karakterlik bir gerekçe yazar (ör. "teminat çeki bugün alınacak, patron onayladı") ve Gerekçeyle kaydet'e basar. Belge kaydedilir; gerekçe denetim izine ve carinin kapı kararları listesine Yönetici gerekçesiyle geçti olarak yazılır. Yönetici olmayan bir kullanıcı gerekçe gönderse de belge kaydedilmez ve sebep mesajda yazar. Bloke cari mutlaktır: bloke carinin belgesi gerekçeyle de kaydedilemez; önce cari kartındaki Risk sekmesinden blokeyi kaldırın.
8. Düzenleme, siparişten fatura ve teslim sözü
- Kayıtlı bir sipariş ya da faturayı düzenlediğinizde kapı yalnız farkı ölçer (yeni tutar − eski tutar). Tutar düşüyorsa limit bakılmaz.
- Düzenlemede "Onaya düşür" politikası belgeyi bekletemez, çünkü belge zaten kayıtlıdır. Aşım varsa kayıt reddedilir; çözüm ya sistem yöneticisinin gerekçesi ya da cariye geçici limit artışı tanımlamaktır. "Uyar" politikasında düzenleme uyarıyla kaydedilir.
- Siparişten fatura kesmek rizikoyu değiştirmez (sipariş tutarı bakiyeye geçer); bu yüzden yalnız bloke kontrol edilir.
- Teslim Sözü penceresinde kalanı yeni siparişe bölmek toplam tutarı artırmadığı için rizikoyu artırmaz (bkz. Teslim Sözü).
9. Cari kartı › Risk sekmesi
Her cari kartında bir Risk sekmesi vardır. Yukarıdan aşağı:
- Kredi limiti doluluğu: yüzde çubuğu, kredi limiti, varsa geçici artış ve bitiş tarihi, riziko, kalan limit, aşım tutarı ve limitin kaynağı (toplam limit / açık hesap limiti / yalnız geçici artış).
- Riziko kırılımı: bölüm 2'deki kalemler, tutarları ve belge sayılarıyla; satıcı türünde satıcı formülü.
- Vadesi geçmiş alacak ve çek limiti: vadesi geçmiş açık faturalar, eşik gününden eski olanlar, en eski gecikme, müşteri çek limiti ve portföy + ciro edilen çek; varsa teminat ve alacak sigortası limitleri (bilgi).
- Kapı politikası: bu cari için geçerli limit ve vade politikası, bunun cariye özel mi firma politikası mı olduğu ve onay kuralı toleransı.
- Yetkiliye düzenleme alanları: bu carinin limit politikası (firma politikasını kullan ya da cariye özel), geçici limit artışı (tutar, bitiş, gerekçe), Cariyi bloke et / Blokeyi kaldır (neden en az 5 karakter).
- Onaya düşen belgeler ve Son kapı kararları: bekleyen ve sonuçlanan istekler; uyarı, onay, durdurma ve yönetici geçişi kararları kim, ne zaman, hangi tutarla. Limit içinde geçen satışlar listeye yazılmaz.
Sekmeyi herkes açabilir. Tutarları yalnız yönetici ya da Cari hesap bakiyesi görebilir izni olan kullanıcı görür; diğerleri yalnız kararı ve oranı görür. Geçici limit, bloke ve cariye özel politika için Cari hesap limiti tanımlayabilir izni (ya da yöneticilik) gerekir.
10. Firma politikası: Ayarlar › Firma Bilgileri › Risk politikası
Firma genelindeki davranışı yönetici Ayarlar › Firma Bilgileri › Risk politikası bölümünden seçer:
- Limit aşımında — belgeyle birlikte riziko limiti aşarsa (varsayılan: Uyar).
- Limit tanımsızken — kartta toplam limit ve açık hesap limiti yoksa (varsayılan: Kapalı).
- Vadesi geçmiş alacakta — eşik günden eski açık faturalar eşik tutarı aşarsa (varsayılan: Kapalı).
- Vade eşiği (gün) ve Vade eşiği (tutar) — varsayılan 30 gün ve 0.
- Müşteri çek limiti aşılınca uyar — işaretliyse çek limiti aşımında uyarı verilir.
Cari başına istisna, geçici limit artışı ve bloke cari kartındaki Risk sekmesinden yapılır; tolerans ise Yönetim › Onaylar'daki onay kuralıdır (bölüm 4). Varsayılanlar hiçbir satışı durdurmaz: bekletme ve durdurma ancak yönetici bilerek açtığında devreye girer.
11. Kanallar: ofis, Nabız, bayi portalı, saha
Kapı sunucudadır; belgeyi hangi kanaldan yazarsanız yazın aynı kural geçer ve kapı kararlarında kanal adı görünür:
- Ofis: Belge Girişi pencereleri (satış siparişi ve satış faturası). Teslim Sözü'nden açılan siparişler de buradan geçer.
- Nabız (telefon): Nabız'dan girilen sipariş aynı kapıdan geçer; onay istekleri Nabız'ın Sırada bölümünde görünür ve karar oradan da verilebilir (bkz. Mobil — Nabız).
- Bayi portalı (B2B): bayinin verdiği sipariş onaya düşerse bayiye "bekliyor" cevabı gider; yönetici onaylayınca sipariş yazılır.
- Saha: saha temsilcisinin siparişi için de aynısı geçerlidir (bkz. Saha ve B2B).
12. Patron Panosu
Patron Panosu'nun Dikkat kutusu risk kapısından iki uyarı alır: "Kredi limitini aşan N cari var." (en büyük aşımın ünvanıyla birlikte) ve "Kredi limiti onayı bekleyen N belge var." Böylece patron, bekleyen kredi kararlarını panodan görür. Bkz. Patron Panosu — Dikkat.
13. Sık sorulan sorular
Varsayılan ayarda satış durur mu? Hayır. "Limit aşımında" varsayılanı Uyar; "Limit tanımsızken" ve "Vadesi geçmiş alacakta" varsayılanı Kapalı'dır. Yalnız bloke cari her zaman durdurur.
Kartlarımızın çoğunda limit yok; her satışta uyarı mı çıkacak? Hayır. "Limit tanımsızken" politikası varsayılanda Kapalı'dır: limiti olmayan carinin satışı geçer, uyarı çıkmaz, kayıt tutulmaz. Uyarı istiyorsanız bu politikayı açıkça Uyar yapın ya da kartlara limit girin.
Çek, kredi kartı ve taksit limitleri dolu ama "limit tanımlı değil" diyor. Bunlar alt limittir, kredi limiti sayılmaz (bölüm 3). Kartın Toplam limit ya da Açık hesap limiti alanını doldurun.
Onaya gönderdiğim sipariş nerede? Henüz kaydedilmedi, numarası yok. Cari kartı › Risk › Onaya düşen belgeler'de ve Yönetim › Onaylar'da bekler; karar verilince size mesaj gelir.
Müşteri bugün ödedi ama riziko değişmedi. Nakit ya da havale ile ödediyse makbuz kaydedilince bakiye ve riziko hemen düşer; ekranı yenileyin. Çekle ödediyse bakiye düşer ama çek portföye girdiği için riziko aynı kalır; çek tahsil edilince düşer.
İlgili rehberler: Cari Kartı · Belge Girişi · Kokpit — Onaylar · Patron Panosu · Teslim Sözü · Saha ve B2B · Mobil · Ayarlar.