Teslim Sözü (ATP / CTP) ve Backorder — Sıfırdan Rehber

Müşteri telefonda sorar: "Bunu ne zaman teslim edersiniz?" Depoda 40 var, müşteri 60 istiyor, gelecek hafta bir alış gelecek, fabrikada bir üretim emri açık. Teslim Sözü penceresi bu soruyu stoktan, açık alış siparişlerinden, üretim emirlerinden, üretim çizelgesinden ve geçmiş tedarik sürelerinden hesaplayarak cevaplar; verdiği her tarihin yanında nedenini yazar. Zamanında karşılanamayan kalan kaybolmaz: backorder listesinde beklenen tarihiyle görünür ve stok gelince kime verileceği önerilir.

1. Bu pencere ne işe yarar

Pencere dock'ta Satış / CRM grubunda, Fiyat ve Kampanya'nın yanındadır ve üç sekmeden oluşur:

Stok sorgula — tek ürün, miktar ve istenen tarih için teslim sözü ve 12 haftalık ATP tablosu (bölüm 5).
Backorder — açık satış siparişlerinin kalanları: ne kadar kaldı, ne zaman istenmişti, ne zaman karşılanacak (bölüm 7).
Eşleştirme — bugün serbest olan stoğun hangi siparişlere verileceği önerisi (bölüm 9).

Aynı hesap, satış siparişi girilirken her kalemin altındaki teslim rozetine de gelir (bölüm 6). Pencere hiçbir şeyi kendiliğinden değiştirmez; yalnız Kalanı yönet ile siz onaylayınca sipariş değişir.

2. Bilmeniz gereken kavramlar

Terim	Ne demek
Mevcut	Elde fiilen duran miktar (kullanılabilir depoların toplamı).
Güvenlik stoğu	Stok kartındaki minimum seviye (depo seçiliyse depo seviyesi). Söz verilirken kenara ayrılır.
Bloke	Kalitede bloke edilmiş lotlar. Satılamaz, söze girmez.
Beklenen giriş	Açık alış siparişlerinin ve açık üretim emirlerinin henüz gelmemiş kalanları, gelecekleri tarihte.
Taahhüt	Açık satış siparişi kalanları, üretim emirlerinin bileşen ihtiyacı ve aktif rezervler — tarihinde stoktan çıkacak miktar.
Kümülatif ATP	"Satışa hazır" (available-to-promise): o güne kadar, sonraki taahhütleri bozmadan söz verilebilecek miktar.
Dönem ATP	Yalnız o haftada eklenen söz verilebilir miktar (kümülatif ATP'nin o haftaki artışı).
CTP	"Üretebilir miyim" (capable-to-promise): stok yetmediğinde üretim çizelgesinin (APS) verdiği termin sözü.
Backorder	Siparişte kalmış, henüz sevk edilmemiş satış kalanı; istenen tarihte karşılanamıyor ya da daha önce kısmi sevk edilmiş.
Güven	Sözün sağlamlığı: yüksek (stokta ya da resmî çizelgede), orta (alış ya da üretim teslim tarihi), düşük (gecikmiş giriş ya da tahmin).

3. Hesap nasıl yapılır

Başlangıç noktası serbest stoktur: mevcut − güvenlik stoğu − bloke lot − aktif rezerv. Sonuç eksi olabilir. Bundan sonra her gün için o gün gelecek girişler eklenir, o gün çıkacak taahhütler düşülür.

Kümülatif ATP ileriye bakar. Bir güne verilebilecek söz, o günden sonraki en dar noktayı aşamaz. Örnek: bugün serbest 100; 10 Ekim'de 80'lik bir sipariş teslim edilecek; 15 Ekim'de 50'lik alış gelecek. Bugün söz verilebilecek miktar 100 değil 20'dir — 100'ün hepsini bugün verirseniz 10 Ekim'deki müşteriyi yakarsınız. 15 Ekim'den itibaren söz verilebilecek miktar 70 olur.

Karantina, fason ve pasif depolar sayılmaz. Firma geneli, normal ve aktif depoların toplamıdır. Stoğu depo bazında tutulmayan üründe firma toplamı kullanılır ve bu bir uyarıyla söylenir.
Depo ATP'si firma ATP'sini geçemez. Depo seçtiğinizde o deponun stoğu ve o depoya ait girişler kullanılır; ama deposuz taahhütler firma genelinden düştüğü için her gün depo sözü firma sözüyle sınırlanır.
Gelmemiş giriş rafta değildir. Bugün ya da daha önce gelmesi gereken ama girmemiş alış/üretim en erken yarına yazılır; tarihi geçmişse düşük güvenle. 180 günden uzaktaki girişler hiç sayılmaz (iyimser söz verilmesin diye).
Geciken taahhüt önce gelir. Teslim tarihi geçmiş ya da boş satış kalanı bugüne yazılır; yeni söz onu atlayamaz.

4. Söz hangi sırayla aranır

Her kalem için tek bir söz verilir. Sistem aşağıdaki basamakları sırayla dener ve ilk cevap veren basamakta durur:

Stok. Bugün söz verilebilir miktar istenen miktarı karşılıyorsa → "Teslim: bugün ✓", güven yüksek.
Açık alış siparişi ya da üretim emri. Kümülatif ATP'nin miktarı ilk karşıladığı gün söz tarihidir; kaynak, o günü mümkün kılan son giriştir (alış ya da üretim). Üretim emrinde tarih, emrin APS resmî çizelgesindeki bitişidir; resmî çizelge yoksa kaba plan, o da yoksa emrin termini. Güven orta; gecikmiş girişe dayanıyorsa düşük.
APS termin sözü (CTP). 2. basamak tarih bulamazsa ya da bulduğu tarih istenen tarihten sonraysa ve ürünün aktif reçetesi varsa, eksik miktar üretim çizelgesine sorulur. Çizelge daha erken bir tarih verirse o kullanılır — APS'in tarihi aynen, yeniden yuvarlanmaz. Resmî çizelge tabanlıysa güven yüksek, değilse orta. Bileşen stoğu yetersizse söz verilmez; malzeme teyidi olmadan üretim sözü yoktur.
Tedarik süresi tahmini. Son bir yılda alış siparişinden depoya girişe kadar ölçülen tedarik süresi varsa söz = bugün + bu süre. Güven düşük; rozette tarihin önünde ~ işareti durur.
Hiçbiri. → "Teslim sözü yok". Uydurma tarih verilmez.

Kısmi söz. Bugün bir kısmı verilebiliyorsa sistem bunu da söyler: "Şimdi 40 adet verilebilir, kalan 20." Kalanın tarihi yukarıdaki basamaklarla bulunur. Bir sepette üretim çizelgesine en çok 10 kalem sorulur; fazlası için "üretim çizelgesi sorulmadı" uyarısı çıkar.

5. Stok sorgula: tek kalem ve haftalık ATP tablosu

Stok kodu, Miktar, isteğe bağlı İstenen teslim tarihi ve Depo (boş = firma geneli) girip Teslim tarihini sor'a basın. Üstte ürünün rozeti ve söz tarihi, altında ayrıntı (bugün söz verilebilen miktar, kaynak, güven, girişlerin zinciri) çıkar.

Tablonun üstünde dört sayı durur: Mevcut, Güvenlik stoğu, Bloke ve Serbest başlangıç. Tablo bugünden başlayan 12 haftayı gösterir:

Sütun	Ne gösterir
Hafta	Yedi günlük dilim (bugün + 7 gün, sonraki 7 gün…).
Beklenen giriş	O hafta gelecek alış ve üretim miktarı.
Taahhüt	O hafta çıkacak satış kalanı, üretim bileşen ihtiyacı ve rezerv.
Tahmini eldeki	Hafta sonunda serbest kalacak miktar (başlangıç + girişler − taahhütler). Eksiyse kırmızıdır: o hafta açık var.
Kümülatif ATP	Hafta sonuna kadar yeni bir müşteriye söz verilebilecek toplam (ileriye bakarak, bölüm 3).
Dönem ATP	Bu hafta yeni açılan söz miktarı. Satış ekibine "bu hafta gelen maldan ne kadarı boşta" sorusunun cevabıdır.

Tablonun altında, 12 haftanın dışına düşen sonraki taahhüt toplamı ayrıca yazılır (Tablo dışında kalan sonraki taahhüt).

6. Sipariş girişinde teslim rozeti

Satış siparişi girerken (işlem = satış) her kalemin altında küçük bir rozet belirir. Ürün, miktar, birim, depo ya da teslim tarihi değiştikten yaklaşık yarım saniye sonra yeniden hesaplanır. Miktar ana birime çevrilir. Aynı ürünü iki satırda isterseniz ikinci satır, birincinin düştüğü stoğu görür. Hesap hata verirse rozet çizilmez ama kayıt engellenmez.

Rozet	Anlamı
Teslim: bugün ✓	Stoktan hemen verilebilir.
Teslim: 3 Eki (alış)	Açık bir alış siparişi gelince karşılanır.
Teslim: 12 Eki (üretim)	Açık üretim emri ya da APS termin sözüyle karşılanır.
Teslim: ~20 Eki (tahmin)	Açık giriş yok; ölçülen tedarik süresinden tahmin. Tedarikçiyle teyit edin.
Teslim sözü yok	Hiçbir basamak tarih veremedi (bölüm 4).

Renkler: yeşil = söz istenen tarihe yetişiyor; sarı = kısmi karşılanıyor, tarih tahmin ya da güven düşük; kırmızı = söz yok ya da söz istenen tarihten sonra. Kırmızıda rozetin yanında "İstenen tarih … karşılanamıyor." yazar; kısmi durumda "Şimdi … verilebilir, kalan …".

Neden bu tarih? bağlantısı ayrıntıyı açar: bugün söz verilebilen miktar, kaynak ve güven, tarih APS'ten geliyorsa bunun notu, tahminse ölçülen tedarik süresi, malzeme yetersizse sebebi ve tarihe götüren girişlerin listesi ("3 Eki: alış siparişi #120 ile 50 giriş · gecikmiş").

İstenen tarih nereden gelir? Yeni bir alan yoktur: siparişin başlığındaki Teslim / Vade tarihi istenen teslim tarihidir ve bütün kalemler için geçerlidir. Kalemlere farklı tarih gerekiyorsa kalanı ayrı bir siparişe bölün (bölüm 8).

Kayıtta onay. Söz vermeyen, istenen tarihi aşan ya da kısmi karşılanan kalem varsa Kaydet'e ilk basışta sipariş kaydedilmez; "N kalem istenen tarihte karşılanamıyor; kaydedilirse kalan backorder olarak açık kalır" uyarısı çıkar ve düğme Onayla ve Kaydet olur. 30 saniye içinde yeniden basarsanız sipariş kaydedilir, karşılanamayan kalan backorder listesine düşer. Süre dolarsa onay baştan istenir. Bu bir engel değil, bilinçli karar kapısıdır.

7. Backorder listesi

Bu sekme bütün açık satış siparişlerinin kalanlarını okur. Kısmi faturalamada faturalanan miktar siparişten düşer; geriye kalan burada görünür. Varsayılan olarak yalnız sorunlu kalemler listelenir; Zamanında olanlar dâhil tüm açık kalemler kutusunu işaretleyince hepsi gelir. Cari kodu ve Stok kodu ile süzebilirsiniz. Üstteki sayaçlar kalem, kısmi sevk, gecikmiş ve zamanında karşılanamayan sayısını verir.

Durum	Ne zaman
Kısmi sevk edildi (sarı)	Siparişten daha önce fatura kesilmiş, bu kalan geride kalmış.
Teslim tarihi geçti (kırmızı)	İstenen tarih bugünden önce ve kalan hâlâ sevk edilmemiş.
Zamanında karşılanamıyor (kırmızı)	Beklenen tarih yok ya da istenen tarihten sonra.
Zamanında (yeşil)	Yalnız kutu işaretliyken görünür: kalan istenen tarihte karşılanacak.

Bir kalem birden çok duruma uyarsa sıra şöyledir: kısmi sevk → tarihi geçti → zamanında karşılanamıyor. Liste istenen tarihe, sonra sipariş numarasına göre sıralanır.

Beklenen tarih = FIFO. Sistem, ürünün serbest stoğunu ve gelecek girişlerini bütün açık satış kalanlarına sırayla dağıtır: önce istenen tarihi en erken olan, eşitse sipariş tarihi eski olan, sonra sipariş numarası. Bir kalemin beklenen tarihi, ondan önceki kalanların hepsi ve kendisi karşılandığı ilk gündür. Süzgeç sonradan uygulanır; yani tek bir müşteriye baktığınızda bile sıra bütün müşteriler hesaba katılarak bulunur.

Her satırda iki düğme vardır: Siparişi aç sipariş kartını açar (oradan Fatura Et ile kısmi ya da tam sevk yapılır), Kalanı yönet bölüm 8'deki adımları başlatır.

8. Kalanı yönet — üç adım

Eylemi seçin. Backorder olarak açık bırak (hiçbir şey değişmez, pencere kapanır), Kalanı yeni siparişe böl ya da Kalanı iptal et.
Yeni teslim tarihi (yalnız bölmede). Varsayılan, beklenen karşılama tarihidir; değiştirebilirsiniz.
Onay. Ne olacağı tek cümleyle yazılır; Onayla ile uygulanır. Her adımda Geri ve Vazgeç vardır.

Böl: kalan, seçtiğiniz tarihte teslim edilecek yeni bir siparişe taşınır; asıl sipariş bu kalemsiz kalır. Siparişin bütün kalemleri taşınamaz (o durumda siparişin teslim tarihini değiştirin); ölçülü (en × boy) kalem bölünemez, sipariş kartından düzenlenir.
İptal: kalemin kalanı siparişten çıkarılır. Sipariş başka kalem taşımıyorsa sipariş silinir — bunun için sipariş silme yetkisi de gerekir.
Güvenlik: iki eylem de mevcut sipariş uçlarından geçer (aynı doğrulama, aynı denetim izi). Siz bakarken başkası siparişi değiştirdiyse "Sipariş bu arada değişti; listeyi yenileyin" denir ve hiçbir şey yazılmaz. Nadiren yeni sipariş açılıp asıl sipariş güncellenemezse bu açıkça söylenir; taşınan kalemleri asıl siparişten elle çıkarın.

9. Eşleştirme: stok gelince kime verilir

Stok kodu yazın (boş = bütün ürünler) ve Öner'e basın. Her ürün için bugün serbest miktar (serbest başlangıç − bugüne kadar çıkacak sipariş dışı taahhütler) açık satış kalanlarına bölüm 7'deki FIFO sırasıyla dağıtılır. Her satırda müşteri ve sipariş, kalan, Ayrılacak miktar (yeşil tam / sarı kısmi) ve istenen tarih görünür.

Öneri hiçbir şey ayırmaz. Stok gerçekten ancak sevk edilince çıkar: satırdaki Siparişi aç ile sipariş kartına gidin ve Fatura Et ile önerilen miktarı faturalayın. Faturalanan miktar siparişten düşer; kalan varsa backorder listesinde kalır.

10. Bayi portalı, saha satış ve Nabız

Bayi portalı (B2B): sepetteki her satırın altında "Teslim: hemen ✓", "Tahmini teslim: 3 Eki" ya da "Teslim tarihi için bizimle görüşün" yazar. Bayiye miktar gösterilmez — sunucu bayiye yalnız tarih, kaynak, güven ve durumu gönderir; stok miktarınız dışarı sızmaz.
Saha satış (plasiyer): sepette sipariş girişindeki rozetin aynısı görünür ("Teslim: bugün ✓", "Teslim: 3 Eki (alış)"…).
Nabız: sipariş, tam sayfa sipariş giriş ekranını açar; rozet oradan gelir.

11. Telefonda

Küçük ekranda (Bahçe + Adım) pencere aynı üç sekmeyle açılır; tablolar kart listesine dönüşür, her kart bir satırdır. Kalanı yönet alttan tam genişlikte açılır ve üç adımı tek tek gösterir. Sipariş girişindeki rozet telefonda da her kalemin altında görünür.

12. Kim görür, kim değiştirir

Görmek (sorgu, tablo, backorder listesi, eşleştirme, rozet): yönetici ya da Siparişler, Faturalar, Teklifler, Stok kartları yetkilerinden biri.
Değiştirmek (kalanı iptal et / yeni siparişe böl): yönetici ya da Siparişler + Sipariş çıkış yetkisi birlikte. Salt okunur kullanıcı ve yazma kapalı sistem değiştiremez; sipariş silinecekse sipariş silme yetkisi de aranır.
Bayi portalı bayi oturumuyla, saha plasiyer oturumuyla çalışır; ikisi de yalnız kendi sepetinin rozetini görür.

13. Sık sorulanlar

Stok kartında 100 görünüyor ama söz 20 diyor. Neden? Çünkü o 100'ün 80'i daha önce başka bir müşteriye ileri bir tarih için söz verilmiş. Kümülatif ATP sonraki taahhütleri korur (bölüm 3). Haftalık tabloda Taahhüt sütunu kimin beklediğini gösterir.

Söz tarihi üretim çizelgesindekinden farklı olabilir mi? Hayır. Tarih APS'ten geliyorsa APS'in tarihi aynen kullanılır; ayrıntıda "Tarih üretim çizelgesinin termin sözüdür (APS)" ya da "Tarih açık üretim emrinin resmî çizelgedeki bitişidir" yazar.

Rozet kırmızı; siparişi yine de kaydedebilir miyim? Evet. Söz yalnız bilgi verir; kayıtta 30 saniyelik onay istenir ve karşılanamayan kalan backorder olur (bölüm 6).

Kalemlere ayrı ayrı teslim tarihi girebilir miyim? Hayır; teslim tarihi sipariş başlığındadır. Farklı tarih gereken kalemi Kalanı yeni siparişe böl ile ayrı siparişe taşıyın.

Rozet neden sarı? Söz ya tahmine dayanıyor (tarihin önünde ~), ya kısmi, ya da gecikmiş bir girişe dayandığı için güveni düşük. Neden bu tarih? hangisi olduğunu söyler.

İlgili rehberler: Belge Girişi · Fiyat ve Kampanya · Üretim Çizelgesi — termin sözü · Stok Kartı · Saha · Mobil.