İçindekiler
1. Üç pencere, tek form2. Ekranın dört bölgesi3. Adım adım: ilk faturanızİşlem türünü kontrol edin — en kritik alanCariyi seçin — kart yoksa buradan açınKalemleri girin — klavyeden elinizi çekmeyinSağdaki toplamları okuyunÖnce [Önizle], sonra [Kaydet]4. Taslaklar: yarıda bıraktığınız belgeler5. Hayatı kolaylaştıran beş şey6. Sistemin sizi durdurduğu anlar7. Sık sorulan sorular8. Terimler sözlüğüLot ve SKT (2026-08): mal kabulünde giriş, satışta FEFOAlışta: "Lot / SKT (mal kabul)"Satışta: "Lot (FEFO önerisi)"10. Ticari belgeye kanıt eklemek11. Satış fısıltısı: çapraz ve üst satış önerileri12. Sayı ve tutar girişi: virgül, nokta ve binlik ayracı13. İrsaliyeleri seçerek faturalama14. Alış faturasında Vade (ödeme tarihi)15. Satırın nedeni hücreye götürür; “Siparişe Al” ve sözleşme fiyatıKalem sınırları: oran, kur ve kalem sayısıBelge tarihi ve vade aralığıAynı belgeyi iki kez göndermekBelge ekleri: izinli dosya türleriDiğer pencerelerde tarih sınırlarıBelge para birimiAlış iadesinde eksi stok uyarısıBelgede en çok kaç kalem olurTeklif revizyonu ve belge girişi kurallarıBelge Girişi — Teklif, Sipariş ve Fatura Kesme
Bu, programın yazma yapan ana ekranıdır: burada bastığınız [Kaydet], gerçek bir belge oluşturur, stoğu düşürür ve müşteriyi borçlandırır. Diğer pencerelerde yanlış tıklamak zarar vermez; burada verir. Bu yüzden acele etmeyin — bir kez öğrenince belge kesmek bir dakika sürer. Önce Belge Zinciri rehberini okumanız çok işinize yarar.
[Kaydet] doğrudan HNR'ye yazar. Taslağa atmaz, onaya göndermez, geri alma düğmesi yoktur. Program bunu ekranda da söyler: "Bu belge henüz HNR muhasebesine kaydedilmedi — [Kaydet] (Ctrl+S) doğrudan HNR'ye yazar." Bu yazıyı gördüğünüz sürece belge henüz gerçek değildir; kaybolursa bir şey olmaz. Yazı kaybolduğu an belge gerçektir.
1. Üç pencere, tek form
Teklif Girişi, Sipariş Girişi ve Fatura Girişi birbirinin aynısıdır. Bu bir tesadüf değil, bilinçli bir tasarım: aynı işi üç farklı şekilde öğrenmek zorunda kalmayın diye. Aralarındaki farklar sadece şunlardır:
| Teklif Girişi | Sipariş Girişi | Fatura Girişi | |
|---|---|---|---|
| Ne yaratır | Bağlayıcı olmayan fiyat | Söz (stok düşmez) | Gerçek borç + stok çıkışı |
| PDF çıktısı | ✅ var | ✅ var | "PDF şablonu bekleniyor" (pasif) |
| Sevkiyat bloğu | — | — | ✅ araç, şoför, plaka, yükleme notu |
| Kısayol | Alt+T | Ctrl+S (satış) · Ctrl+A (alış) | dock'tan |
Bu blok artik gecicilik icin degil, kalici teslim meta verisi icindir. Ayrı yeni kolonlar acilmadi; mevcut HNR alanlari acik bir esleme ile kullaniliyor. Araç + plaka birlesip TASIYICI'ya, sofor SORUMLUKISI'ne, sevk adresi SEVKADRESI'ne, teslim alan TESLIMALAN'a ve yukleme notu DIGER'e yazilir.
| Gorunen alan | Kalici HNR alani | Not |
|---|---|---|
| Arac + plaka | TASIYICI | Iki ayri kutu tek miras alana birlesir. Belge yeniden acildiginda ayni metin geri okunur. |
| Sofor | SORUMLUKISI | Gorusulen kisi veya teslimle ilgilenen kisi burada saklanir. |
| Sevk adresi | SEVKADRESI | Teslim noktasinin tam adresi fatura ve siparis gecmisinde de gorunur. |
| Teslim alan | TESLIMALAN | Kabulde kimin teslim aldigi burada tutulur. |
| Yukleme notu | DIGER | Yukleme talimati artik yalniz PDF'de degil, karti yeniden actiginizda da kalicidir. |
2. Ekranın dört bölgesi
🗺 Hangi alan ne işe yarar Şekil 1 — Sıra hep aynıdır: önce şerit (kime), sonra grid (ne), sağda toplam (kaça), altta kaydet.
3. Adım adım: ilk faturanız
-
İşlem türünü kontrol edin — en kritik alan
İşlem alanı Satış mı Alış mı? Bu tek seçim stoğun artacağını mı azalacağını, carinin borçlanacağını mı alacaklanacağını, KDV'nin hangi tarafa yazılacağını belirler. Yanlış seçim üç yerde birden hata üretir ve düzeltmesi zahmetlidir.
💱 Dövizli belge giriyorsanızPara birimi alanına USD, EUR veya kullandığınız para kodunu yazın. Açılan Giriş kuru ve Takip kuru alanlarının ikisine de pozitif değer girin. TL belgede para birimi TL, iki kur da 1'dir. Kaydetmeden önce sağdaki toplamların seçtiğiniz para koduyla yazıldığını kontrol edin; sunucu para birimi veya kuru sessizce TL'ye çevirmez, geçersiz değeri reddeder.
-
Cariyi seçin — kart yoksa buradan açın
Cari ara kutusuna müşterinin adının bir parçasını yazın ve listeden seçin. Müşteri sisteme hiç kayıtlı değilse formdan çıkmanıza gerek yok: [Yeni müşteri kartı oluştur] ile burada açabilirsiniz.
💡 Cari seçilince ne değişir?Üç şey birden gelir: müşterinin fiyat listesi (fiyatlar ona göre dolar), vade alışkanlığı ve varsa kampanya uyarısı. Bu yüzden cariyi kalemlerden önce seçin — sonra seçerseniz fiyatların yeniden hesaplanması gerekir.
Satış belgesinde satırın fiyatı ve iskontosu stok kartından değil bir fiyat listesinden, bir kademe fiyatından ya da bir kampanyadan gelebilir; satırın altındaki Neden bu fiyat? şeridi kaynağı söyler. Elle yazdığınız fiyat ezilmez. Ayrıntı: Fiyat ve Kampanya — belge girişinde fiyat.
Satış siparişinde her kalemin altında ayrıca bir teslim rozeti durur: "Teslim: bugün ✓", "3 Eki (alış)", "12 Eki (üretim)", "~20 Eki (tahmin)" ya da "Teslim sözü yok". İstenen tarih başlıktaki Teslim / Vade alanıdır; karşılanamayan kalem varsa kayıt 30 saniyelik onay ister ve kalan backorder olur. Ayrıntı: Teslim Sözü — sipariş girişinde teslim rozeti.
Satış siparişi ve satış faturasında cari seçilince formun üstünde bir risk şeridi belirir: "Limit 500.000 · riziko 431.200 · bu belgeyle 512.400 → Onay gerekir". Riziko carinin bugünkü açık riskidir (bakiye + açık sipariş + portföy/ciro edilen çek + faturalanmamış irsaliye − faturalanmamış iade); şerit, bu belgeyle kredi limitinin aşılıp aşılmadığını ve kaydedince ne olacağını (uyarı, yönetici onayı ya da durdurma) önceden söyler. Riski gör cari kartını Risk sekmesinde açar; teklifte şerit yalnız bilgi verir. Ayrıntı: Kredi Limiti ve Risk — belge girişindeki şerit.
-
Kalemleri girin — klavyeden elinizi çekmeyin
Grid fare için değil klavye için tasarlandı. Kod alanına stok kodunun bir parçasını yazın; liste açılır, ↓ ile seçin. Sonra sekmeyle ilerleyin: Miktar → Fiyat → İsk%. Satırın sonunda Enter yeni satır açar. Onlarca kalemi hiç fareye dokunmadan girebilirsiniz.
Sütun Dikkat edilecek Kod Mutlaka listeden seçin. Elle yazılmış "serbest kalem" HNR'ye yazılamaz — program reddeder. Miktar Satırda stok mevcudu yazar. Mevcudun üstüne çıkabilirsiniz ama uyarıyı okuyun — eksiye düşen stok sonra sorun çıkarır. Birim En sık yapılan hata burada. Adet mi koli mi? Yanlış birim, miktarı ve tutarı birlikte bozar. Fiyat Fiyat listesinden kendiliğinden gelir; elle değiştirebilirsiniz. Son Alış bilgisi alış belgelerinde yol gösterir. İsk% Satır bazlı iskonto. Belgenin tamamına iskonto vermek isterseniz her satıra ayrı yazmanız gerekir. -
Sağdaki toplamları okuyun
Her tuşta güncellenirler. Kaydetmeden önce Genel Toplam'ı müşteriye söylediğiniz rakamla karşılaştırın — bu tek alışkanlık, yanlış belgelerin çoğunu daha doğmadan yakalar.
🧮 Tevkifat (5/10) nedir?Bazı işlerde KDV'nin bir kısmını satıcı değil alıcı öder. Toplamlarda ayrı bir satır olarak görünür. Hangi işlerde uygulanacağı muhasebenin kararıdır — emin değilseniz kendiniz işaretlemeyin, sorun. Yanlış tevkifat, faturayı beyan aşamasında geri çevirtir.
-
Önce [Önizle], sonra [Kaydet]
[Önizle (PDF)] hiçbir şey yazmaz; belgeyi müşterinin göreceği hâliyle gösterir. Yeni başlıyorsanız her belgeyi kaydetmeden önce önizleyin — yanlış cari, eksik kalem, ters birim burada gözünüze çarpar. Sonra [Kaydet] (Ctrl+S) deyin: "HNR'ye yazılıyor…" yazısı gelir ve belge gerçek olur.
Belge numarası serileri. Kaydettiğiniz belgenin kesin numarası (ör. SF2026000001, e-Fatura ABC2026000000001) yöneticinin tanımladığı seri şablonundan, kayıt anında verilir ve bir daha değişmez. Belgeye birden çok seri uyuyorsa formda Belge serisi kutusu çıkar; kaydetmeden önce seri seçin. Ayrıntı: Belge Numarası Serileri.
4. Taslaklar: yarıda bıraktığınız belgeler
Belgeyi bitiremediniz — müşteri telefonu kapattı, fiyat sorulacak. Formu kapatmayın, taslak olarak kalsın. Taslaklar sunucuda saklanır: yarın başka bilgisayardan girseniz de oradadır. Taslak, HNR'de belge değildir — stoğu ve bakiyeyi etkilemez, numara almaz.
Formu kapatmaya çalıştığınızda bu uyarıyı görürseniz, gerçekten kaydedilmemiş bir şey vardır. [Kapat] kaydetmez — yalnız pencereyi kapatır. Emin değilseniz önce [Kaydet] deyin ya da belgeyi taslak olarak bırakın.
5. Hayatı kolaylaştıran beş şey
Karekod / barkod okutma
Kalem eklerken barkodu okutun, satır kendiliğinden dolsun. Eşleşme bulunamazsa "Karekod eşleşmedi." der — o zaman kodu elle arayın.
Teklifi siparişe çevirmek
[Siparişe Al] bütün gövdeyi taşır: cari, kalemler, fiyatlar, vade. Baştan yazmayın — hem hızlı hem de belgeler arası bağ kurulur.
Ekstre ve son alış
Form üzerinden müşterinin ekstresine ve o malın son alış fiyatına bakabilirsiniz — pencere değiştirmeden. Fiyat pazarlığında en çok bu işe yarar.
Kampanya uyarısı
Bu müşteri ve bu ürün için tanımlı kampanya varsa form söyler ("kampanya bu belgede geçerli"), hatta hedefe az kaldıysa onu da gösterir. Satışçının en kolay ek satışı buradan çıkar.
Depo seçimi
Mal hangi depodan çıkacak? Varsayılan olarak size atanmış depo gelir. Yanlış depodan satış, o depoyu eksiye düşürür ve ay sonu sayımını bozar.
6. Sistemin sizi durdurduğu anlar
| Mesaj | Sebep | Çözüm |
|---|---|---|
| Cari seçilmedi | Belge kimin adına kesilecek belli değil | Cari ara kutusundan seçin ya da yeni kart açın |
| Kalem yok | Boş belge kaydedilemez | En az bir kalem girin |
| Serbest kalem HNR'ye yazılamaz | Stok kartı olmayan kalem girdiniz | Listeden seçin; kart yoksa önce Stok penceresinden açın |
| Geçersiz birim — kaydedilmedi | Seçilen birim o stok kartında tanımlı değil | Kartın tanımlı birimlerinden seçin (bkz. Stok Kartı) |
| Kaydedilmemiş değişiklik var | Kapatmaya çalıştınız ama form kirli | Kaydedin ya da bilerek vazgeçin — bu uyarı sizi koruyor |
| Kredi limiti aşılıyor · Vadesi geçmiş alacak eşiği aşıldı · Cari bloke edilmiş | Firmanın risk politikası bu satışı durduruyor; belge kaydedilmedi (numara harcanmadı) | Belge ekranda kalır. Limit ya da vade aşımında sistem yöneticisi aynı pencerede en az 10 karakter gerekçe yazıp "Gerekçeyle kaydet" diyebilir (bloke cari için bu yol yoktur, önce bloke kaldırılır); diğer kullanıcılar satış yöneticisine başvurur (geçici limit artışı ya da politika değişikliği). Bkz. Kredi Limiti ve Risk |
Alış faturası ve 3 yönlü eşleştirme. Kaydettiğiniz alış faturası, sipariş ve mal kabul irsaliyesiyle kendiliğinden karşılaştırılır. Fiyat ya da miktar farkı toleransı aşarsa fatura bloke olur ve kartında kırmızı/sarı 3 yönlü rozeti görünür; rozete tıklayınca eşleşme açılır. Fatura yine de kaydedilmiştir; bloke, karar verilene kadar ödeme ve muhasebe için bir uyarıdır. Ayrıntı: Satın Alma — 3 yönlü eşleştirme.
7. Sık sorulan sorular
Yanlış kaydettim, ne yapmalıyım?
Panik yok. Aynı gün içindeyse ilgili liste penceresinden (Fatura/Sipariş/Teklif) belgeyi açıp düzeltebilir ya da silebilirsiniz. Faturada işlem türü (Satış↔Alış) değiştirilemez — onun için belgeyi silip yeniden kesmek gerekir. Ay kapandıysa silmeyin, muhasebeye danışın: doğru yol iade/düzeltme belgesidir.
Stokta olmayan malı faturalayabilir miyim?
Program çoğu durumda izin verir ama stok eksiye düşer. Bu bazen doğrudur (mal geldi, alış faturası henüz girilmedi), bazense hatanın habercisidir. Eksiye düşürmeden önce nedenini bilin — bilmiyorsanız önce alış belgesinin girilip girilmediğine bakın.
Fatura numarasını ben mi vereceğim?
Hayır, sıra numarasını sistem verir. Belge No alanı sizin kendi referansınız içindir (müşterinin sipariş numarası gibi). Numaraları elle takip etmeye çalışmayın.
Aynı anda iki belge açabilir miyim?
Evet — program masaüstü gibi çalışır, birden çok giriş penceresi açık durabilir. Ama dikkatli olun: yanlış pencerede kaydetmek kolaydır. İki belge arasında geçerken pencere başlığındaki cari adına bakma alışkanlığı edinin.
8. Terimler sözlüğü
| Türkçe | English | Bahasa Indonesia |
|---|---|---|
| İşlem (Satış / Alış) | Transaction (Sale / Purchase) | Transaksi (Jual / Beli) |
| Kalem | Line item | Baris barang |
| Brüt | Gross | Bruto |
| İskonto | Discount | Diskon |
| Net (Matrah) | Net (tax base) | Neto (dasar pajak) |
| KDV | VAT | PPN |
| Tevkifat | VAT withholding | Pemotongan PPN |
| Genel Toplam | Grand total | Total umum |
| Vade tarihi | Due date | Tanggal jatuh tempo |
| Fiyat listesi | Price list | Daftar harga |
| Son alış | Last purchase | Pembelian terakhir |
| Taslak | Draft | Draf |
| Serbest kalem | Free-text line | Baris bebas |
| Sevkiyat | Shipment | Pengiriman |
Lot ve SKT (2026-08): mal kabulünde giriş, satışta FEFO
Fatura penceresinde kalem gridinin altında, işleme göre iki farklı bölümden biri açılır. Her ikisi de opsiyoneldir: doldurmazsanız belge eskisi gibi kaydedilir, hiçbir şey engellenmez.
Alışta: "Lot / SKT (mal kabul)"
Doldurduğunuz her kalem için bir satır çıkar: kod ve miktarı okunur şekilde yazar, yanında iki alan durur — Lot no ve SKT (tarih seçici). Belge kaydedildikten sonra bu bilgiler lot defterine yazılır ve belge numarası lotun notuna düşer. Depo seçmediyseniz küçük bir (depo yok) uyarısı görürsünüz: lot "genel" olarak yazılır ve bu yönetici yetkisi ister. Belgeye HNR numarası verildikten sonra alanlar kilitlenir.
Başarılıysa bildirim şudur: "3 lot deftere yazıldı" ve altında kod → lot eşleşmeleri. Bir sorun olursa: "Lot yazılamadı — belge kaydı ETKİLENMEDİ … Lotlar Depolar → Lotlar sekmesinden elle girilebilir." Faturanız her hâlükârda geçerlidir. En sık görülen hata, lot toplamının depo mevcudunu aşmasıdır (aynı lotun iki kez girilmesi); miktarları kontrol edin.
Satışta: "Lot (FEFO önerisi)"
Lot kaydı olan kalemlerde bu bölüm kendiliğinden açılır; hiçbir kalemin lotu yoksa hiç görünmez. Her kod için ilk beş lot küçük etiketler hâlinde listelenir: kırmızı ⚠ = SKT'si geçmiş (otomatik düşüme girmez), yeşil = bu lottan düşülecek (yanında → −miktar yazar), gri = sıradaki, dokunulmayacak. Lotlar kalem miktarını karşılamıyorsa turuncu bir "lot karşılamıyor: …" notu çıkar; kalan miktar lot izi olmadan çıkar.
Etiketler yalnız öneridir; gerçek düşüm belge kaydedilirken sunucuda yapılır ve size şu bildirim gelir: düşülen lotlar: KOD/LOT×12,00 …, gerekirse lot karşılamadı: KOD (3,00) ve SKT'si geçmiş lotlar FEFO'ya girmedi: …. Bildirimin sonu her zaman aynıdır: "— iz: Kalite → İzleme (lot no ile)". Yani hangi lotun hangi faturayla, hangi müşteriye gittiği o sekmede aranabilir.
Belgeler arası akış için Belge Zinciri; birim ve fiyat için Stok Kartı; tahsilat için Finans.
10. Ticari belgeye kanıt eklemek
Teklif ve siparişe sözleşme, şartname ve müşteri teknik çizimini; siparişe ayrıca teslim belgesini; faturaya irsaliye, teslim belgesi ve sözleşmeyi bağlayabilirsiniz. Önce belgeyi kaydedip numarasını doğrulayın, sonra eki yükleyin. Çizimde revizyon, teslim/irsaliye türünde belge no zorunludur.
Yanlış ticari belgeyi veya eki silmek yerine belgeyi ters kayıt/iptal akışıyla düzeltin; eki gerekçeyle iptal edip doğru sürümü yükleyin. Alan rehberi: Uygulamalı Kullanıcı El Kitabı.
11. Satış fısıltısı: çapraz ve üst satış önerileri
Satış siparişi ve teklif girişinde kalem gridinin hemen altında Satış fısıltısı şeridi belirir (telefonda Bahçe/Adım arayüzünün Kalemler adımında). Cari seçildiğinde ya da kalem girildiğinde öneriler kendiliğinden hesaplanır. Çapraz satış üç kaynaktan gelir: Düzenli alıyor — bu müşterinin son 10 satış belgesinin en az 3 tanesinde ve en az %30’unda geçen ama bu belgede olmayan ürün ([Ekle] o belgelerdeki ortanca miktarı yazar); Birlikte satılıyor — sepetteki bir ürünle aynı satış belgesinde sık geçen ürün (stok kartı Birlikte satılan ürünler raporunun ölçütüyle: en az 3 ortak belge, %10 destek, 1,5 lift); Benzer müşteriler — cari kartı Çapraz Satış raporunun öneri listesinden, en az iki benzer müşterinin aldığı ve bu müşterinin almadığı ürün. Dönem son 12 aydır.
Üst satış fiyat motorundan gelir: Miktar kademesi — satırın miktarı fiyat listesindeki bir sonraki kademeye (şu anki miktarın en çok 3 katı) çıkarılırsa birim fiyatın ne olacağı; [Miktarı … yap] satırı günceller. Kampanya — koşulu henüz tutmayan bir kampanyaya ne kaldığı: sepet tutarı eşiğin %70’ine, miktar ya da bir sonraki bedelsiz grup yarısına geldiğinde veya kombinasyonda en çok iki ürün eksik kaldığında görünür; eksik ürünler tek dokunuşla eklenir. Bütçesi biten ya da zaten uygulanan kampanya önerilmez. Her kartta stok durumu ve müşteriye göre birim fiyat yazar.
Öneriler belgeyi kendiliğinden değiştirmez: satır yalnız [Ekle] ya da [Miktarı … yap] düğmesine bastığınızda eklenir ya da değişir; fiyatı yine fiyat motoru belirler. Kartın × düğmesi o öneriyi bu belgede gizler, [Gizle] şeridi daraltır (tarayıcınız hatırlar). Fiyatları görme yetkisi kapalı kullanıcı yalnız ürün önerilerini görür. Satış verisi önerilere en çok 10 dakika gecikmeyle yansır; fısıltı hiçbir kayıt yazmaz.
12. Sayı ve tutar girişi: virgül, nokta ve binlik ayracı
Sayı ve tutar kutuları yazdığınızı arayüz dilinin kuralıyla okur; tarayıcının dili önemli değildir. Türkçe arayüzde virgül ondalık, nokta binlik ayracıdır: 0,115 = sıfır virgül yüz on beş, 50.000 = elli bin, 1.234,56 = bin iki yüz otuz dört virgül elli altı. İngilizce arayüzde tersidir (1,234.56, 50,000). Tek bir virgül ya da nokta yalnız arayüz dilinin binlik işaretiyse ve ardından tam üç hane geliyorsa binlik sayılır; aksi hâlde ondalıktır: 0,115, 1.5 ve 7,5 her dilde ondalıktır.
Kur, oran ve yüzde kutularında nokta hiçbir zaman binlik sayılmaz: 38.750 = 38,75. Kutudan çıkınca sayı dilin biçimiyle gösterilir (Türkçede 50.000); yazarken yazdığınız olduğu gibi kalır. Belge numarası, sıra no ve yıl gibi kutularda binlik ayracı gösterilmez. Harf ya da bozuk biçim (ör. 1.2,3) kaydedilmez.Sayı kutularına en çok 15 anlamlı hane yazılabilir; daha uzun sayı yazarsanız kutu kırmızı olur ve nedenini yazar. Tutar en çok 999.999.999.999 (1 trilyondan bir eksik), miktar en çok 999.999.999 olabilir. Sınırı aşan değer kesilmez ya da yuvarlanmaz: kutuda yazdığınız gibi kalır (1000000000 yazdıysanız 1000000000 görürsünüz), kutu kırmızıya döner ve Kaydet pasifleşir. Sınırın altında kalan ama 100 milyar ve üstü tutar, yazım hatası olmadığını onaylamanızı ister; sınırı aşan değere bu onay sunulmaz. Aynı sınırları sunucu da uygular: başka bir yoldan gelen aşırı değer 422 MIKTAR_SINIR_ASIMI / TUTAR_SINIR_ASIMI ile reddedilir.Kalem satırında negatif ya da sınırı aşan miktar/fiyat hücrede kırmızı yanar ve satırın altında tek bir cümle çıkar (ör. “Satır 1: Miktar en çok 999.999.999 olabilir; değeri kontrol edin.”). Böyle bir satır varken Kaydet pasiftir ve altında “Kaydet pasif — 1 satırda düzeltilecek sayı var (satır 2); sebebi satırın altında yazıyor.” görünür; düğmeye dokununca hatalı hücreye gidilir (Ctrl+S de durur). Telefonda (Bahçe+Adım) kalem kartı aynı kuralı uygular ve Kaydet sizi Kalemler adımına döndürür. Kalem açıklaması en çok 250 karakterdir. Kaydedilmemiş form yalnız sayfa yenilenir ya da kapanırsa kurtarılır ve yalnız aynı firma ve kullanıcıda geri gelir; pencereyi "Kaydetmeden kapat" ile kapatınca taslak silinir.
Aynı kural bütün sayı alanlarında. Belge kalemlerinin dışında da — satın alma talebi ve teklifi, transfer, sayım, mal kabul, makbuz ve çek tutarları, üretim teyidi, MES terminali, Satış Tezgâhı, çerçeve sözleşme ve hızlı teklif — sınırı aşan değer yazdığınız gibi kalır, kutu kırmızı olur, altında “Miktar en çok 999.999.999 olabilir; değeri kontrol edin.” gibi kalıcı bir cümle çıkar ve Kaydet/Gönder düğmesi pasifleşir (düğmenin üzerine gelince aynı cümle görünür). Değeri düzeltince düğme kendiliğinden açılır. Satış Tezgâhı’nda eksi fiyat da aynı şekilde “Negatif fiyat olamaz (girilen: -5).” diye durdurulur.
13. İrsaliyeleri seçerek faturalama
Fatura Girişi’nde cari seçildiğinde o cariye ait faturalanmamış irsaliyeler varsa formun üstünde bir uyarı bandı çıkar. İrsaliyeleri faturala › düğmesi listeyi açar: her irsaliyenin yanında bir seçim kutusu vardır (başlangıçta hepsi işaretlidir; tek faturada en çok 30 irsaliye birleşir). Hepsini seç / Seçimi kaldır ile toplu işaretleyin; Seçilenleri tek faturada birleştir (n) düğmesi seçilenlerin toplamını gösterir. Hiçbiri işaretli değilse düğme pasiftir ve “Faturalanacak en az bir irsaliye seçin.” yazar.
Onay kutusu seçtiğiniz irsaliyeleri sipariş numaralarıyla sayar. Yalnız seçilenler tek faturaya girer; seçilmeyenler açık kalır (“Seçilmeyen k irsaliye açık kalır”) ve daha sonra ayrıca faturalanabilir. Seçilenlerin hepsi aynı cariye ait olmalıdır; başka cariye ait ya da bulunamayan bir irsaliye varsa işlem reddedilir. Alış faturasında aynı bant mal kabul irsaliyeleri için çıkar; Fatura Eşleştirme’de aç bağlantısı o tedarikçiyi, irsaliyeleri hepsi seçili olarak açar (bkz. Satın Alma › İrsaliyeleri faturala).
14. Alış faturasında Vade (ödeme tarihi)
Alış faturasında (Fatura Girişi › işlem türü Alış) cariyi seçtiğinizde Vade (ödeme tarihi) alanı kendiliğinden dolar; masaüstünde yan panelde, telefonda Özet adımında yer alır. Gün sayısı tedarikçinin ödeme vadesinden türetilir ve sırayla şu kaynaklara bakılır: sizin elle yazdığınız vade, aktif alış çerçeve sözleşmesi, siparişe dönen teklif isteği (RFQ) yanıtı, tedarikçinin son alış faturası (vade − fatura tarihi). Hiçbirinde vade yoksa vade fatura tarihidir.
Alanın altında vadenin nereden geldiği yazar (“Cari ödeme vadesi 20 gün (çerçeve sözleşme SZL…).”) ya da “Bu tedarikçi için ödeme vadesi bulunamadı; vade fatura tarihidir — gerekirse değiştirin.” Elle yazdığınız ya da taslaktan gelen vade ezilmez; yalnız boş vade ya da önceki türetilmiş değer, cari veya tarih değişince güncellenir. Seçtiğiniz vade faturanın ödeme tarihi olarak kaydedilir ve Ödeme Planlama bu tarihi okur; vadesi boş gelen alış faturasını (İrsaliyeleri faturala dâhil) sunucu da aynı kuralla doldurur.
Fatura Girişi’ndeki İrsaliyeleri faturala bandı da formda yazdığınız Tarih ve Vade alanlarını faturayla birlikte gönderir; vadeyi elle yazdıysanız cari vadesi onu ezmez. Sıra her zaman şudur: elle yazılan vade → aktif alış çerçeve sözleşmesi → RFQ yanıtı → tedarikçinin son alış faturası. Geçersiz bir vade tarihi 422 ile reddedilir. Geç gelen türetilmiş vade sizin yazdığınız ya da taslaktan gelen vadenin üstüne yazmaz.
15. Satırın nedeni hücreye götürür; “Siparişe Al” ve sözleşme fiyatı
Kalem satırında bir sayı hatalıysa satırın altındaki neden cümlesi her hatalı alan için ayrı bir bağlantıdır: dokunursanız o hücreye gidilir. Pasif Kaydet düğmesine dokunmak da ilk hatalı hücreye götürür (telefonda Bahçe+Adım sihirbazı Kalemler adımına döner). Aynı davranış teklif, sipariş, irsaliye, satış ve alış faturası ile belge düzenlemede geçerlidir.
“Siparişe Al” sonrası sözleşme fiyatı. Sözleşmeli bir müşterinin teklifini siparişe aldığınızda fiyat motoru satırı çerçeve sözleşme fiyatıyla değiştirirse bir bildirim çıkar (“Sözleşme fiyatı uygulandı — Fiyatlar sözleşme SZ… ile güncellendi (13.200,00 → 12.000,00).”) ve formda kayıttan sonra kalkan kalıcı bir sarı satır kalır. Tutarlar aktarılan satırların net tutarıdır ve yalnız fiyat etkisini gösterir; miktar aktarımdaki gibi kalır.
Kalem sınırları: oran, kur ve kalem sayısı
Kalem satırında iskonto ve KDV yüzdesi 0 ile 100 arasında olmalıdır; dışındaki değer hücreyi kırmızı yapar (“İskonto 0–100 arası olmalı”), Kaydet pasif olur ve sunucu aynı sınırı 422 ile uygular (“Kalem 1: İskonto %150 olamaz; 0 ile 100 arasında olmalı.”). Yabancı para biriminde döviz kuru sıfırdan büyük ve en çok 999.999.999 olabilir; aşılırsa “Döviz kuru geçersiz — kaydedilmedi” cümlesi görünür ve imleç Giriş kuru alanına gider.
Bir belgede en çok 500 kalem olabilir; sınıra gelince Kalem ekle pasifleşir ve altında “Bir belgede en çok 500 kalem olabilir; belgeyi bölün.” yazar (sunucu 501. kalemi 422 ile reddeder). Belge toplamı eksi olamaz: indirim satırları (I) kalemlerin toplamını aşarsa kayıt “Belge toplamı eksi olamaz …” cümlesiyle reddedilir.
Belge tarihi ve vade aralığı
Teklif, sipariş, irsaliye ve fatura girişinde belge tarihi ve vade (teslim) tarihi bugünden en çok 10 yıl önce ile 2 yıl sonra arasında olmalıdır. Takvimde olmayan bir gün (31.02.2026) ya da aralık dışı bir yıl (9999) yazarsanız metin alanda yazdığınız gibi kalır, alan kırmızı olur ve altında cümle çıkar; Kaydet pasifleşir (telefon sihirbazında Devam Et sizi o adımda tutar ve nedeni alt şeritte yazar), nedeni düğmenin altında yazar, dokununca ilgili alana gidilir ve Ctrl+S da durur. Sunucu aynı kuralı uygular (“Belge tarihi … kabul edilen aralığın dışında”) ve cümledeki aralığı gg.aa.yyyy biçiminde yazar; yönetici için de kaçış yoktur — eski kayıtlar veri aktarımı yoluyla yüklenir. Son kullanma tarihi (lot SKT) için aralık geniştir: 10 yıl önce – 50 yıl sonra.
Aynı aralık Makbuz Girişi (makbuz tarihi ve valör), Çek Bordrosu (bordro tarihi, çek vadesi, tahsil tarihi), Çek Girişi, Ödeme Emri (ödeme günü), ödeme planı (ilk vade), üretim iş emri termini, irsaliyeleri faturala, teklif isteği (geçerlilik), gelen mal bildirimi (ASN) sevk tarihi ve Satış Tezgâhı için de geçerlidir. Satış Tezgâhı’nda istenen teslim tarihi geçersizse Siparişe aktar ve Teklife aktar pasifleşir ve nedeni yazar; tarih sessizce boş bırakılmaz. Çok yıllı çerçeve sözleşmenin bitişi SKT aralığındadır; sözleşme başlangıcı ise 100 yıla kadar geçmişte olabilir. Bozuk tarihli bir okuma süzgeci de artık hata verir (bkz. Raporlar).
Aynı belgeyi iki kez göndermek
Kaydet’e art arda basmak ya da bir ağ yeniden denemesi aynı belgeyi iki kez yazmaz: aynı işlem anahtarıyla eşzamanlı gelen ikinci gönderim yeni kayıt açmaz, mevcut kaydı döndürür (yanıt “zaten var” der) ve rezervasyon bir kez yapılır. Bu koruma sipariş, irsaliye ve fatura girişi ile Makbuz Girişi, Çek Bordrosu ve üretim emri oluşturmada geçerlidir; personel avansı ise tek kuyruktan çalışır (bkz. İnsan Kaynakları).
Bilerek aynı içerikli ikinci bir belge kaydetmek isterseniz bunu art arda, ayrı işlem olarak yapabilirsiniz; koruma yalnız aynı işlem anahtarıyla aynı anda gelen gönderimi tek kayda indirir, benzer içerikli iki ayrı belgeyi engellemez.
Belge ekleri: izinli dosya türleri
Belgeye eklediğiniz dosya yalnız izinli türlerden olabilir (pdf, resim, txt/csv, ofis dosyaları, zip) ve içeriği uzantısıyla uyuşmalıdır; html, svg, exe, bat gibi türler reddedilir ve dosya kaydedilmez. Ayrıntılı liste ve iletiler için bkz. Güvenlik › Yüklenen dosya türleri.
Diğer pencerelerde tarih sınırları
Belge tarihi kuralı yalnız belge girişlerine özgü değildir; aynı kapı Sevkiyat (sevkiyat, araç muayene ve sigorta, sürücü belgeleri, tarife), Depo operasyonları (sayım planı, toplama termini), Depolar (lot ekle, transfer sevki), Bakım (varlık, plan, iş emri), Kredi, İthalat, Sabit kıymet, Şirket takvimi (sözleşme, görev termini), Konsinye, Proje, Üretim (direkt üretim, teyit, iş emri), Risk (teminat), Satın alma (teklif isteği son tarihi), banka ekstre içe aktarma ve İK izni için de çalışır. Üç aralık kullanılır: işlem, plan ve belge tarihleri bugünden 10 yıl önce – 2 yıl sonra; bitiş, geçerlilik, vade ve son kullanma tarihleri 10 yıl önce – 50 yıl sonra; kurulum, edinme ve kredi başlangıcı gibi geçmişe uzanan tarihler 100 yıl öncesine – 2 yıl sonrasına kadar. Takvimde olmayan gün (31.02.2026) ya da aralık dışı yıl (1850, 9999) 422 ile reddedilir; sunucu hangi alanın hangi aralığı aştığını yazar. Okuma süzgeçlerinde (başlangıç ve bitiş) yalnız takvimde var olan gün aranır.
Belge para birimi
Teklif, sipariş, irsaliye ve fatura başlığında para birimi bir ISO 4217 kodu (TRY, USD, EUR; ayrıca XAU gibi kıymetli maden kodları) ya da Ayarlar’da tanımlı bir döviz adı olmalıdır. TRY ile TL aynıdır: yerel para TL ise belge TL olarak yazılır ve kur sorulmaz. Tanımsız bir kod (ör. “XYZ”) 422 ile reddedilir. Aynı kural yeni cari kartının para birimi ve çek bordrosunun dövizi için de geçerlidir.
Belge kuru. Başlığa belge kurunu yazdığınızda dövizli belge TCMB kurunu beklemez; kur sıfır olamaz (kuru 0 olan belge kaydedilmez). 0,000001’in altındaki bir kur kaydedilir, ama ekran “{para} kuru {kur} olağandışı küçük: yerel para karşılıkları ve son alış fiyatı sıfıra yuvarlanabilir — belge kurunu kontrol edin.” uyarısını verir.
Alış iadesinde eksi stok uyarısı
Fatura Girişinde alış iadesi yazarken eksi stok uyarısı sunucu kapısıyla aynı depoya bakar: seçili depo (depo seçilmediyse genel stok) ve “kod (depo: mevcut …, istenen …, kalacak …)” biçiminde söylenir. Konsinye tipli bir depodan Fatura Girişi ile çıkış yapmaya çalışırsanız konsinye kilidi eksi stok sorusundan önce gelir; konsinye çıkışı Konsinye penceresinden yapılır.
Satış faturasında ve diğer çıkış belgelerinde eksi stok. Satış faturası, Fatura Et, İrsaliye Et ve toplu işlemler stoğu eksiye düşürecekse “Eksi stok onayı” penceresi açılır ve en az 5 karakterlik bir gerekçe ister (“Bu onay için en az 5 karakterlik gerekçe yazın; gerekçe işlem kaydına düşer.”); gerekçe boşken ya da kısayken onay düğmesi pasiftir ve nedenini yazar. Gerekçe işlem izine (Kokpit › Denetim) “Gerekçe: …” olarak yazılır. Eksiye düşmeyi yasaklayan bir depoda (ör. MERKEZ; Ayarlar › Stok politikası) onay yolu yoktur: kayıt “… bu depoda eksi stok onayla da geçilemez” cümlesiyle durur. Konsinye ve karantina tipli depolar kendi kilitleriyle ayrıca durdurur. Ayrıntı: Depo › Eksiye düşmeyi yasaklayan depo.
Fatura listesinde Bu Ay ayın 1’inden son gününe kadar olan belgeleri gösterir (ileri tarihli ay sonu belgeleri dâhil); Bu Hafta Pazartesi–Pazar arasıdır.
Belgede en çok kaç kalem olur
Bir belgede (teklif, sipariş, irsaliye, fatura) en çok 500 kalem olabilir; 500 kalemlik belge kaydedilir, 501. kalem reddedilir. Kayıt gönderilen veri çok büyük olduğu için durursa şu cümleyi görürsünüz: “Belge {n} kalemle kaydedilemedi: gönderilen veri çok büyük (en çok 2 MB). Kalem açıklamalarını kısaltın ya da belgeyi ikiye bölün.” Açıklamaları kısaltın ya da belgeyi bölün. Belge kaydetme uçları 2 MB’a kadar veri alır; diğer uçlarda tavan 256 KB’tır.
Teklif revizyonu ve belge girişi kuralları
Teklif revizyonu. Siparişe ya da faturaya dönüşmüş teklif salt okurdur: kartta Düzenle pasiftir ve nedenini yazar — “{belgeNo} siparişe dönüştü ({bagliBelge}); değiştirmek için revizyon oluşturun.” (faturaya dönüşmüşse “faturaya dönüştü”). Değişiklik gerekiyorsa kartta Revizyon oluştur deyin ve onaylayın: yeni numaralı bir teklif yazılır ve açılır; kaynak teklif ile bağlı sipariş ya da fatura değişmez. Dönüşmüş teklife doğrudan yapılan değişiklik isteği 409 ile reddedilir; işlem izine “teklif revizyonu” olarak yazılır. Aynı kural telefonda (Bahçe + Adım) da geçerlidir.
Teklif listesinde Siparişe döndü ve İptal süzgeçleri vardır. İptal edilen teklif silinmez; İptal süzgecinde ve Eski Kayıtlar’da görünür.
Vade sırası. Vade tarihi belge tarihinden önce olamaz: “Vade tarihi belge tarihinden önce olamaz.” (siparişte “Teslim / vade tarihi belge tarihinden önce olamaz.”). Vade belge tarihine eşit olabilir. Eski belgeler olduğu gibi okunur.
Not sınırı ve bedelsiz alış. Not / Açıklama alanı en çok 2.000 karakterdir: “Not / Açıklama en çok 2.000 karakter olabilir ({gelen} karakter yazıldı); kısaltıp yeniden kaydedin.” Metin kırpılmaz. Alış faturasında bir kalemin fiyatına 0 yazarsanız (bedelsiz) fiyat son alış fiyatıyla değiştirilmez; sıfır olarak kalır.
Depo listesi. Belge girişlerindeki depo seçicisi yalnız size atanmış depoları gösterir (atamalar Depolar ekranından yapılır); Yönetici tüm depoları görür.
İlgili rehberler
- Belge Zinciri — Programın OmurgasıBu rehber tek bir pencereyi değil, pencereler arasındaki bağı anlatır. Yeni çalışanın kafasındaki asıl boşluk "bu düğme ne yapar" değildir; "teklif verdim.
- Teslim Sözü (ATP / CTP) ve Backorder — Sıfırdan RehberMüşteri telefonda sorar: "Bunu ne zaman teslim edersiniz?" Depoda 40 var, müşteri 60 istiyor, gelecek hafta bir alış gelecek, fabrikada bir üretim emri açık.
- Kredi Limiti ve Risk Kapısı — Sıfırdan RehberSatış siparişi kaydedilirken sorulması gereken soru şudur: "Bu malı bu müşteriye verirsem dışarıdaki paramız ne olur?" HNR her satış siparişi ve satış.
- CRM Modülü — Satışçı İçin Sıfırdan RehberBu rehber, daha önce hiç CRM kullanmamış bir satış personeli için yazıldı. Amacımız düğmeleri ezberletmek değil; neden böyle çalıştığını anlatmak.
- Satış Kokpitim: satıcının günlük tek ekranıKokpit, bir satıcının gün başında bakması gereken altı şeyi tek pencerede toplar: bu ayki hedef ve gerçekleşen, bugün aranacaklar, takip günü gelen teklifler.
- Satış Tezgâhı: fiyat, teslim, kredi ve onay tek ekrandaMüşteri “kaça, ne zaman, verebilir misiniz?” diye sorduğunda belge açmadan cevap verin. Tezgâh fiyat motorunun fiyatını ve nedenini, teslim sözünü.