İçindekiler
1. İki pencere, tek döngü2. Teklif isteği (RFQ) — dört adım3. Tedarikçi portalı4. Teklifleri karşılaştırma: gerçek maliyet5. Seçim ve siparişe dönüştürme6. Mal kabul7. İrsaliyeleri faturala8. 3 yönlü eşleştirme ve durumlar9. Toleranslar10. Bloke fatura için karar11. Telefonda (Bahçe arayüzü)12. YetkilerYardım › Satın Alma
Satın Alma: Teklif İsteği (RFQ) ve 3 Yönlü Fatura Eşleştirme — Sıfırdan Rehber
Bir malzemeyi almadan önce birkaç tedarikçiden fiyat istersiniz; en uygun teklifi seçip sipariş verirsiniz; mal gelir, sonra fatura gelir. Bu rehber döngünün tamamını anlatır: Satın Alma penceresi teklif isteğini gönderir, teklifleri toplar ve gerçek maliyete göre karşılaştırır; Fatura Eşleştirme penceresi ise sipariş, irsaliye ve faturayı yan yana koyar ve tolerans dışı farkı olan faturayı karar verilene kadar bloke eder.
1. İki pencere, tek döngü
İki pencere de dock'ta Satın Alma grubundadır:
- Satın Alma — teklif istekleri: kalemler, tedarikçiler, gönderim, teklifler ve karşılaştırma, alış siparişine dönüştürme (bölüm 2-5).
- Fatura Eşleştirme — beş sekme: Eşleşme kuyruğu, Mal kabul, İrsaliyeleri faturala, Toleranslar, Dönem taraması (bölüm 6-10).
Sipariş, irsaliye ve fatura her zaman programın mevcut belge yollarıyla yazılır: burada yazılan bir alış siparişi Siparişler listesinde, mal kabul irsaliyesi irsaliyelerde, fatura faturalarda görünür. Yeni pencereler yalnız teklifi, seçimi ve eşleşme kararını ayrıca saklar.
2. Teklif isteği (RFQ) — dört adım
Satın Alma penceresinde Yeni teklif isteği düğmesine basın. Sihirbaz dört adımdan oluşur:
- Kalemler — stok kodu ya da adıyla arayıp kalem ekleyin; miktar ve istenen teslim tarihini yazın. Satın alma taleplerinden ekle açık satın alma taleplerini (Departmanlar › Satın alma, MRP önerileri) tek tıkla kaleme çevirir; sipariş verilince o talep "siparişe döndü" olur. Her kalemin yanında kartın son alış fiyatı referans olarak saklanır.
- Tedarikçiler — cari arayarak tedarikçi ekleyin. E-posta ve telefon cari kartından gelir; bu istek için düzeltebilirsiniz (kart değişmez). Kartında iletişim bilgisi olmayan tedarikçi "İletişim bilgisi yok" diye işaretlenir.
- Gönder — kanal seçin. Otomatik: tedarikçinin e-postası varsa teklif isteği PDF olarak e-postaya eklenir, yoksa WhatsApp mesajı gider, o da yoksa yazdırılır. Her gönderimde tedarikçiye özel bir portal bağlantısı üretilir (bölüm 3).
- Teklifler ve karşılaştırma — gelen teklifler kalem × tedarikçi tablosunda görünür; seçimi yapıp siparişe dönüştürürsünüz (bölüm 4-5).
RFQ numarası. Teklif isteği ilk kayıtta belge serisinden numara alır; varsayılan şablon RFQ{yyyy}{000000} (ör. RFQ2026000001). Şablonu Ayarlar › Belge serileri ekranından değiştirebilirsiniz. Gönderilmiş bir isteğin kalemleri değiştirilemez; silinen gönderilmiş istek iptal edilir, numarası tekrar kullanılmaz.
Mesaj servisi kapalıysa. E-posta ve WhatsApp mesaj servisi üzerinden gider. Servis çalışmıyorsa program "gönderildi" demez: kanal Yazdır ve bağlantı'ya döner, belgeyi yazdırır ya da PDF indirirsiniz ve Bağlantıyı kopyala ile portal bağlantısını tedarikçiye kendiniz iletirsiniz.
3. Tedarikçi portalı
Tedarikçi teklifini kendisi girebilsin diye her gönderimde ona özel, jetonlu bir bağlantı üretilir. Giriş ve şifre yoktur; bağlantıyı açan tedarikçi yalnız kendi isteğini görür, başka tedarikçilerin tekliflerini ya da firmanızın başka bir verisini göremez.
- Tedarikçi kalem başına birim fiyat, iskonto, teslim süresi girer; teklif geneli için para birimi, ödeme vadesi, nakliye tutarı, geçerlilik tarihi ve not yazar. Hiç teklif vermeyecekse Teklif vermiyorum der.
- Son teklif tarihine kadar teklifini istediği kadar güncelleyebilir. Bağlantı son teklif tarihinin gün sonuna kadar geçerlidir; son tarih yoksa 14 gün. İstek kapatılınca portal teklif almayı bırakır.
- Portal Türkçe, İngilizce ve Endonezce açılır; tedarikçi dili sayfadan değiştirebilir.
Teklifler kendiliğinden içe alınır. Satın almacı isteği açtığında portalda bekleyen teklifler otomatik olarak içe alınır ("Portaldan N teklif içe alındı"). Teklifi telefonla ya da e-postayla alan kullanıcı, tedarikçi satırında Teklif gir ile aynı formu kendisi doldurur; bu teklif "iç giriş" diye işaretlenir. Portal bağlantısı yalnız gönderim ekranında bir kez gösterilir; yeniden gönderim yeni bağlantı üretir ve eskisi geçersiz olur.
4. Teklifleri karşılaştırma: gerçek maliyet
En ucuz birim fiyat her zaman en ucuz alış değildir: biri nakliyeyi ayrıca yazar, biri 90 gün vade verir, biri geç teslim eder. Bu yüzden tablo her hücre için bir gerçek maliyet hesaplar:
Gerçek maliyet = kalem değeri (TL) + nakliye payı − ödeme vadesi avantajı + gecikme cezası. Kalem değeri = miktar × fiyat × (1 − iskonto) × kur. Nakliye payı: teklifin nakliye tutarı, kalemlere değerleriyle orantılı dağıtılır. Vade avantajı = değer × aylık finansman oranı × vade günü / 30. Gecikme cezası = istenen tarihten sonraki her gün × günlük gecikme cezası oranı × değer. İki oranı (aylık finansman, günlük gecikme cezası) her istek için ayrı ayarlayabilirsiniz.
- Yeşil hücre = o kalemde en iyi gerçek maliyet. Sarı rozet = en düşük birim fiyat. İkisi farklı hücrelerdeyse, ucuz görünen teklif nakliye, vade ya da gecikme yüzünden pahalıya geliyor demektir.
- Geçerlilik tarihi geçmiş teklif "Süresi dolmuş" diye gösterilir ve en iyi sayılmaz.
- Son alış sütunu kartın son alış fiyatıdır; teklifin bu fiyattan ne kadar saptığını gösterir.
- Tablonun altında iki toplam vardır: tek tedarikçiden hepsini almanın en iyisi ve kalem bazlı en iyi seçimle toplam gerçek maliyet; aradaki fark "karma seçimin tasarrufu"dur.
5. Seçim ve siparişe dönüştürme
Her kalem için tedarikçiyi ayrı seçebilirsiniz (kısmi kazanan): vidayı A firmasından, contayı B firmasından alırsınız. Hücreye dokunarak seçin ya da Önerileri uygula ile her kalemde en iyi gerçek maliyeti seçtirin. Teklifsiz kalan kalemler ayrıca sayılır.
Siparişe dönüştür seçili kalemlerden her tedarikçi için bir alış siparişi yazar. Fiyat teklifin para biriminde ve kurunda gider; siparişin teslim tarihi kalemlerin en erken istenen tarihidir, istenen tarih yoksa bugün + teslim süresi. Bu tarih sayesinde sipariş Teslim Sözü ekranına beklenen giriş olarak düşer. İşlem yarıda kalırsa yazılan siparişler işaretli kalır; tekrar bastığınızda aynı sipariş ikinci kez yazılmaz.
Tedarikçi performansı. Firma raporlarındaki tedarikçi performans raporu (Raporlar) artık teklif sütunlarını da gösterir: dönemde gönderilen istek (davet), teklif yanıt oranı, ortalama yanıt süresi (saat) ve kazanma oranı (seçilen kalem / teklif verilen kalem).
6. Mal kabul
Fatura Eşleştirme penceresinde Mal kabul sekmesini açın, sipariş numarasını yazıp Siparişi getir'e basın. Her kalemde sipariş kalanı görünür; Teslim alınan miktarı yazıp Mal kabul irsaliyesi yaz'a basın. İrsaliye yazılır ve sipariş kalanı o kadar düşer. Mal parça parça gelirse her teslimat ayrı bir irsaliye olur (kısmi teslim); sipariş, kalan sıfırlanana kadar açık kalır.
Kalite kontrol (giriş muayenesi) açıksa, reddedilen miktar kabul edilen miktardan düşülür; eşleştirme "teslim alınan − reddedilen" miktarla yapılır.
7. İrsaliyeleri faturala
Tedarikçinin faturası geldiğinde İrsaliyeleri faturala sekmesinde faturası kesilmemiş alış irsaliyeleri listelenir. Aynı tedarikçinin bir ya da birkaç irsaliyesini seçin ve Seçilenleri tek faturada birleştir'e basın. Fatura yazılır ve 3 yönlü eşleştirme hemen çalışır; sonuç "Fatura yazıldı: no. Eşleşme: durum" diye görünür. Tedarikçinin fatura fiyatı farklıysa faturayı sonra Fatura kartından düzeltin; düzeltme eşleşmeyi yeniden hesaplatır.
Mal kabul olmadan doğrudan girilen alış faturası da eşleştirilir; bu durumda faturanın kendi irsaliyesi "faturayla birlikte kabul" sayılır.
8. 3 yönlü eşleştirme ve durumlar
3 yönlü eşleştirme bir alış faturasının her kalemini üç belgeyle karşılaştırır: sipariş (ne kadar, kaça ısmarladık), irsaliye (ne kadar geldi, kalitede ne kadarı reddedildi) ve fatura (ne kadar, kaça faturalandı). Alış faturası kaydedildiğinde kendiliğinden çalışır; sonuç Eşleşme kuyruğu sekmesinde görünür. Kalemin durumu şunlardan biridir:
| Durum | Ne demek | Bloke mu? |
|---|---|---|
| Eşleşti | Miktar ve fiyat tolerans içinde. | Hayır |
| Fiyat farkı | Fatura fiyatı sipariş fiyatından fiyat toleransından fazla farklı. Fatura pahalıysa bloke; ucuzsa yalnız not düşülür. | Pahalıysa evet |
| Fatura fazlası | Siparişten fazla faturalanmış (aynı siparişin önceki faturaları dâhil) ya da kalite kontrolde reddedilen miktar faturalanmış. | Evet |
| Miktar farkı | Sipariş kapandı ama eksik teslim alındı ya da eksik faturalandı. | Hayır |
| İrsaliyesiz fatura | Ayrı mal kabul yok, fatura kendi irsaliyesiyle girildi. Yalnız "ayrı mal kabul zorunlu" ayarı açıkken sayılır. | Evet |
| Siparişsiz fatura | Kalem hiçbir alış siparişine bağlanamadı. | Yalnız ayarla |
| Faturasız irsaliye | Mal kabul edildi ama N gündür faturası gelmedi. İzleme satırıdır. | Hayır |
Sipariş silinmişse? Tamamen faturalanan alış siparişi program tarafından listeden kaldırılır ve yedeğe taşınır. Eşleştirme bu durumda sipariş miktarını ve fiyatını siparişin ilk hâlinden (yedekten) okur; yani sonradan yapılan düşümler karşılaştırmayı bozmaz.
Dönem taraması sekmesi seçtiğiniz tarih aralığındaki bütün alış faturalarını 3 yönlü eşleştirir; eski faturaları topluca gözden geçirmek için kullanılır. Kuru tarama işaretliyken hiçbir şey yazılmaz, yalnız sonuç (fatura, kalem ve bloke fatura sayısı) gösterilir.
9. Toleranslar
Küçük farklar için kimseyi uğraştırmamak gerekir. Toleranslar sekmesindeki ayarları yalnız yönetici değiştirebilir:
| Ayar | Ne yapar | Varsayılan |
|---|---|---|
| Miktar toleransı (%) | Sipariş ya da kabul edilen miktardan bu orana kadar fark eşleşme sayılır. | %2 |
| Fiyat toleransı (%) | Fatura fiyatı sipariş fiyatından bu orana kadar farklı olabilir. | %1 |
| Tutar eşiği | Bu tutarın altındaki farklar yok sayılır (oran aşılsa bile). | 10 TL |
| Faturasız irsaliye günü | Bu kadar gün faturası gelmeyen mal kabulü kuyruğa düşer. | 15 gün |
| Alış faturası kaydında otomatik eşleştir | Kapalıysa eşleştirme yalnız dönem taramasıyla ya da kuyruktan elle çalışır. | Açık |
| Ayrı mal kabul zorunlu | Açıksa mal kabul irsaliyesi olmadan girilen fatura "İrsaliyesiz fatura" olur ve bloke edilir. | Kapalı |
| Siparişsiz alış faturası bloke olsun | Açıksa siparişe bağlanamayan fatura bloke edilir; kapalıysa yalnız işaretlenir. | Kapalı |
10. Bloke fatura için karar
Kuyrukta bir faturayı seçin; sağda kalem kalem sipariş, irsaliye ve fatura yan yana, farklar açıklamasıyla görünür. Üç karar vardır:
- Farkı kabul et — fark bilerek kabul edilir, bloke kalkar, fatura ödemeye ve muhasebeye açılır.
- Reddet — fatura bloke kalır; tedarikçiden düzeltme (iade faturası ya da yeni fatura) beklenir.
- Beklet — karar sonraya bırakılır (ör. eksik mal yolda); fatura bloke kalır.
Kabul ve ret için en az 5 karakterlik gerekçe yazmak zorunludur. Karar verebilmek için yönetici ya da finans onay yetkilisi olmanız gerekir (Kurumsal › onay yetkilileri).
Bloke fatura başka yerlerde de görünür. (1) Kokpit › Onaylar kuyruğuna "fatura-eslesme" isteği olarak düşer; orada verilen karar buraya taşınır. (2) Bu tedarikçiye ödeme makbuzu yazılırken uyarı çıkar; makbuz engellenmez, uyarıyı okuyup bilerek devam edersiniz. (3) Muhasebe türetiminde faturanın fişine "eşleşme bekliyor" uyarısı eklenir. (4) Faturanın verisi (miktar, fiyat, irsaliye) sonradan değişirse eşleşme yeniden hesaplanır ve önceki karar sıfırlanır.
Alış faturası kartında bir 3 yönlü rozeti bulunur: yeşil eşleşti, sarı/kırmızı fark ya da bloke demektir. Rozete tıklayınca bu pencere o faturanın eşleşmesiyle açılır.
11. Telefonda (Bahçe arayüzü)
- Satın Alma — istekler kart olarak listelenir. Karta dokununca üç adım: Özet, Teklifler (her kalem için teklif kartları; dokunarak seçersiniz) ve Onay (siparişe dönüştür, bağlantıyı paylaş).
- Fatura Eşleştirme — karar bekleyen faturalar kart olarak listelenir. Karta dokununca üç adım: Özet, Farklar (kalem kartları: sipariş / irsaliye / fatura) ve Karar (kabul, ret ya da beklet; gerekçe).
Telefon arayüzleri hakkında genel bilgi: Mobil.
12. Yetkiler
| İşlem | Gereken yetki |
|---|---|
| Pencereleri görmek | Tedarikçi (satın alma) yetkisi ya da sipariş modülü (Satın Alma); tedarikçi ya da fatura modülü (Fatura Eşleştirme). |
| Teklif isteği yazmak, göndermek | Yönetici ya da tedarikçi yetkisi; salt okunur kullanıcı yalnız görür. |
| Sipariş, irsaliye, fatura yazmak | Her belge kendi giriş yetkisini ister (sipariş girişi, irsaliye girişi, fatura girişi). |
| Eşleşme kararı | Ayrı yetki: yönetici ya da finans onay yetkilisi. |
| Toleransları değiştirmek | Yalnız yönetici. |
İlgili rehberler: Belge Girişi · Teslim Sözü · Departmanlar · Belge serileri · Kokpit · Mobil.