Yardım › Üretim › Planlama (MPS / MRP)

Planlama (MPS / MRP) — Tahminden Belgeye Sıfırdan Rehber

"Önümüzdeki aylarda ne kadar satacağız, hangi hafta ne üreteceğiz, bunun için hangi malzemeyi ne zaman sipariş etmeliyiz, makinelerimiz buna yetişir mi?" Planlama (MPS / MRP) penceresi bu dört soruyu tek zincirde cevaplar: talep tahmini → ana üretim planı (MPS) → MRP koşumu (satın alma, üretim ve transfer önerileri) → belge (teklif isteği, alış siparişi, üretim emri, depo transferi). Yanında kaba kapasite (RCCP) planın makinelere sığıp sığmadığını gösterir. Bütün kurallar sunucuda çalışır; ekran yalnız sonucu ve nedenini gösterir.

1. Genel akış

1. Talep tahmini — her ürünün geçmiş aylık çıkışından önümüzdeki 1-18 ayın tahmini (bölüm 4).
2. Ana üretim planı (MPS) — ürün × hafta ızgarası: tahmin, sipariş ve sözleşme talebinden haftalık üretim miktarı (bölüm 5).
3. MRP koşumu — plan reçetelerden patlatılır; her malzeme için net ihtiyaç ve satın alma / üretim / transfer önerisi (bölüm 6).
4. Belge — onaylanan öneri tek tıkla teklif isteğine, alış siparişine, üretim emrine ya da depo transferine dönüşür (bölüm 7).

2. Stok kartındaki planlama alanları

Stok kartı düzenleme formunda Planlama (MPS / MRP) bölümü vardır (gider kartlarında gizlidir, çünkü gider stok tutmaz). MPS, MRP, stok raporları S15/S16 ve Teslim Sözü bu alanları önce okur.

Değer hangi kaynaktan gelir

Kart alanı boşsa planlama eski kaynaklara düşer ve ekranda kaynağı yazar (stok kartı, Kurumsal planlama tanımı, ölçülen (S16), min seviye, min sipariş (eski alan), depo seviyesi, hesaplanan):

• Tedarik süresi: kart → Kurumsal Omurga'daki tedarik planı tanımı → S16 ölçümü (son 365 günün siparişe bağlı alış girişleri) → yok.
• Emniyet stoğu: kart → karttaki min seviye → 0; depo seçiliyse o deponun min seviyesi önce gelir.
• Sipariş katı: kart → eski "min sipariş" alanı → 0. Politika: kart → stoğa üretim.

Boş ile 0 aynı anlama gelir: sayı alanını silip kaydederseniz alan "tanımsız" olur ve yukarıdaki yedek zincir devreye girer; 0 yazmak da tanımsız sayılır (sıfır günlük tedarik ya da sıfır emniyet stoğu ayrıca tanımlanamaz). Teslim Sözü (ATP) de tedarik süresi ve emniyet stoğunu aynı zincirden okur; kartta ya da Kurumsal planlama tanımında yapılan değişiklik söz ekranına hemen yansır.

3. Kart parametreleri — ölçümden toplu doldurma

Yüzlerce kartı tek tek doldurmak yerine Kart parametreleri sekmesinde ölçüm dönemini (6-36 ay), servis seviyesini (%90-%99), ürün türünü ve sayfa boyunu seçip Ölçümden öner (önizleme) düğmesine basın. Önizleme karta yazmaz; her satırda "mevcut → önerilen" değer görünür. Uygulamak istediğiniz alanları işaretleyip Seçilen alanları uygula ile yazın; yalnız işaretli alanlar değişir ve her değişiklik iz kaydına düşer.

• Tedarik süresi = S16 ölçümü (tek kod için S16 raporuyla aynı sayı).
• Günlük talep = dönemdeki çıkış miktarı ÷ gün sayısı. σ = S19 Holt-Winters tahmininin aylık hata sapması (4 aydan kısa seride yok).
• Emniyet stoğu = z × σ × √(tedarik süresi / 30).
• Yeniden sipariş noktası (ROP) = günlük talep × tedarik süresi + emniyet stoğu.

ABC/XYZ ve yöntem önerisi

ABC, S13 kuralıyla firma genelinde ciro Pareto'sudur (ilk %80 A, %95'e kadar B, kalanı C); XYZ ürünün aylık tüketim değişkenlik katsayısıdır (CV < 0,5 X, < 1 Y, üstü Z). Tahmin yöntemi önerisi: 24 ay ve üstü geçmişli X ürüne Holt-Winters, X/Y'ye üstel düzeltme, Z'ye hareketli ortalama; hiç çıkışı olmayana öneri yok.

4. Talep tahmini

Ürün ekleyin (ya da MPS ürünlerini ekle), yöntemi, ileri ay sayısını (1-18) ve geçmiş ay sayısını (6-120) seçin. Tahmin et (kaydetmeden) yalnız hesaplar; Tahmini kaydet yeni bir tahmin koşumu yazar ve MPS bundan sonra kayıtlı tahmini kullanır. Grafikte gri çubuklar geçmiş aylık çıkış, mavi çizgi tahmin, açık mavi bant ±σ, turuncu noktalar sipariş + sözleşme talebidir.

Tahminin geçmişi yalnız bağımsız talepten kurulur: satış faturası ve satış irsaliyesi çıkışları. Üretime sarf, ambar/fire çıkışı ve depo transferi tahmine girmez; bileşenlerin ihtiyacı MRP'de reçete patlamasından gelir, tahmin edilmez (aksi hâlde iki kez sayılırdı).

Sabit, kesin ve hedef talep

• Sabit talep = açık satış siparişlerinin kalanı, teslim tarihine göre (geçmiş tarih bu haftaya yazılır).
• Kesin talep = çerçeve sözleşmelerin henüz çağrılmamış teslimat planı.
• Hedef = CRM satış hedefinin ürüne düşen payı (son 12 ay ciro payı ÷ ortalama birim fiyat). Tahmin yalnız CRM satış hedefine ölçekle işaretliyken bu seviyeye ölçeklenir; hedef tanımlı değilse ekran bunu uyarı olarak yazar.

İsabet: MAPE

Her ürün kartında iki ölçü görünür. Geri test hatası (MAPE): yöntem son 3 ayı bilmiyormuş gibi tahmin edilip gerçekleşenle karşılaştırılır. Kayıtlı tahmin isabeti (MAPE): ay başından önce kaydedilmiş son tahmin o ayın gerçekleşeniyle karşılaştırılır; gerçekleşeni sıfır olan ay hesaba girmez. MAPE ne kadar küçükse tahmin o kadar isabetlidir.

5. Ana üretim planı (MPS)

MPS kümesi, planlama politikası dolu kartlarla istenen kodlardan oluşur; satırlar ürün, sütunlar Pazartesi başlayan haftalardır (ufuk 8-52 hafta). Aile (grup) toplamlarını göster ürünleri grup kodu ailesine göre toplar.

Lot kuralı

İhtiyaç önce en küçük sipariş / üretim miktarına yükseltilir, sonra sipariş katına yukarı yuvarlanır. Kat tanımlı değilse ve ana birim bölünemezse (adet, takım, kutu gibi; kg, lt, m gibi sürekli birimler hariç) öneri tam sayıya yuvarlanır. Örnek: ihtiyaç 37, min 50, kat 20 → 60.

Donmuş ufuk

Yakın haftaların planı sık değişirse atölye karışır. Donmuş ufuk (hafta) alanına hafta sayısı (ya da bir tarih) yazıp Dondur'a basınca o haftalar ❄ işaretiyle gölgelenir ve yeniden hesap onlara dokunmaz. Önerilen değer APS resmî çizelgesinin donmuş gününden gelir (şeritte "APS donmuş ufku"). Donmuş haftadaki planı yalnız yönetici, Donmuş ufku değiştir (yönetici) kutusu işaretliyken kaydedebilir.

6. MRP koşumu

Talep kaynağını seçin: Ana üretim planı (MPS) ya da Kod listesi (yalnız o kodların açık siparişleri ve iş emirleri). Ufuk 7-365 gündür (90). Depo boşsa firma geneli hesaplanır. Dene (kaydetmeden) yalnız hesaplar; Koşumu kaydet koşumu ve önerilerini yazar — öneriler yalnız kayıtlı koşumda onaylanır ve belgeye dönüştürülür.

Paylaşılan bileşen stoğu bir kez sayılır

Aynı vida üç ayrı ürünün reçetesinde olabilir. MRP her kodun bütün brüt ihtiyacını (üst önerilerin patlaması, açık satış siparişi, açık emirlerin bileşen talebi, MPS) önce toplar, sonra stoğu bir kez düşerek netler. Böylece eldeki stok üç ürüne ayrı ayrı "var" diye gösterilmez. Net ihtiyaç = brüt − (mevcut − emniyet + planlı giriş).

MPS ürünü aynı zamanda bileşense: MPS'in planladığı miktar MRP'de bir arz olarak durur ve o ürünün bağımlı talebi (başka ürünün reçetesinden gelen ihtiyaç, açık emirlerin bileşen talebi) bu planla, eldeki stokla ve emniyet stoğuyla aynı hesapta netlenir. Plan ya da stok bağımlı talebi karşılıyorsa ikinci bir öneri çıkmaz; yalnız eksik kalan kısım için ek öneri yazılır.

Seviye seviye hesap ve geriye tarihleme

Her kodun düşük seviye kodu (reçete ağacında göründüğü en derin seviye) bulunur; hesap bu seviyeye göre yukarıdan aşağı yapılır, böylece bir bileşen bütün üst ihtiyaçları toplanmadan netlenmez. Öneri teslimi ihtiyaç haftasıdır; başlangıç = teslim − tedarik süresi. Başlangıç bugünden önceye düşüyorsa öneri gecikmiş işaretlenir (kırmızı) ve özet şeritte "Geç başlaması gereken" sayılır. Reçetesinde döngü bulunan kod uyarıyla atlanır.

Öneri türleri ve transfer

Aktif reçetesi olan kod için Üretim, olmayan için Satın alma önerisi çıkar. Depo seçiliyse (depo kipi) açık kalan için önce diğer normal depoların serbest stoğuna (mevcut − depo min seviyesi) bakılır ve oradan karşılanabilen kısım Depo transferi önerisi olur. Öneri listesini türe, duruma ve metne göre süzebilir, satırları işaretleyip Onayla / İptal et yapabilirsiniz.

Kaynak zinciri (pegging)

Bir öneri satırına tıklayınca sağda Kaynak zinciri açılır: bu önerinin hangi ihtiyaçları karşıladığı (ana üretim planı haftası, satış siparişi, sözleşme teslimat planı, açık iş emri, üst üretim önerisi, emniyet stoğunu tamamlama). Üst öneriler kendi kaynaklarına kadar açılır; böylece "bu vidayı neden alıyoruz" sorusu siparişe kadar izlenir.

7. Öneriyi belgeye dönüştürme

Kayıtlı bir koşumda aynı türden, durumu öneri ya da onaylı satırları seçin; ilgili düğme görünür. Belge sizin oturumunuzla hedef ekranın kendi ucuna gönderilir: hedef ekranın yetkisi, numara serisi ve iz kaydı geçerlidir. Başarılı dönüşümde öneri "Belgeye dönüştü" olur ve belge numarası yanında görünür; aynı öneri ikinci kez dönüştürülemez.

Aynı anda iki kişi: aynı öneriyi iki kullanıcı aynı anda dönüştürürse yalnız biri belge yazar; öteki belge oluşmadan "zaten belgeye dönüştü" uyarısı alır. Belge silinirse (üretim emri silme/iptal, alış siparişi silme, teklif isteği silme/iptal, transfer iptali) bağlı öneri kendiliğinden yeniden öneri durumuna döner ve tekrar dönüştürülebilir; silinen emrin numarası yeni bir emre verilmez.

8. Kaba kapasite (RCCP)

Yük (dakika) = MPS planlananı × aktif reçete operasyon süreleri + (işaretliyse) son MRP koşumunun üretim önerileri + açık emirlerin kalan operasyonları. Kapasite = APS makine takvimi (vardiya, mola, bakım, duruş); takvim okunamazsa günlük dakika × 5 iş günü varsayılır ve ekran bunu yazar. Isı haritasında yeşil rahat, sarı %85 üstü, kırmızı kapasite aşımı (darboğaz); hücredeki +n gereken ek vardiya sayısıdır (⌈(yük − kapasite) ÷ günlük dakika⌉). Fason ve makinesi tanımsız operasyonlar ayrı satırda saat olarak görünür. Rotası (reçete operasyonu) olmayan ürünler yüke giremez; ekran onları listeler.

Kapasitesi 0 olan makine (bakımda, pasif ya da o hafta vardiyası yok) için ek vardiya önerilmez; hücre "bu hafta çalışmıyor" notunu gösterir. Yükü başka bir makineye alın ya da makinenin takvimini düzeltin.

9. Telefonda kullanım

7 inçten küçük ekranda pencere Bahçe + Adım düzeninde açılır ve üç adım gösterir (dokunma hedefleri en az 44 px):

• Öneriler — son kayıtlı koşumun öneri kartları (Bekleyenler / Hepsi); tek dokunuşla onayla, üretim emri ya da teklif isteği (RFQ) aç, iptal et.
• Kapasite — önümüzdeki 4 haftanın darboğaz haftaları, gereken ek vardiya ve makine başına doluluk.
• Koşum — 3 adım: kaç gün ileri planlanacak → dene (yazmaz) → sonucu gör ve kaydet.

10. Yetkiler

• Okuma (tahmin hesaplama, MPS ve RCCP görüntüleme, deneme koşumu): yönetici, üretim modülü ya da üretim planlama izni.
• Yazma (tahmin kaydetme, MPS kaydetme ve dondurma, koşum kaydetme, öneri onay / iptal / dönüşüm): yönetici ya da üretim planlama izni; salt okunur kullanıcı yazamaz.
• Kart parametrelerini toplu uygulama: yönetici ya da stok ve üretim planlama izni birlikte.
• Dönüşüm: ayrıca hedef ekranın (satın alma, sipariş, üretim, depo) kendi yetkisi gerekir.

11. Sık sorulan sorular

MPS kümesi boş diyor. Stok kartında planlama politikası seçili ürün yok. Kartlara politika verin ya da Talep tahmini sekmesinden ürün ekleyin.

Öneriyi neden onaylayamıyorum? Liste bir deneme koşumundan geliyor. Önce Koşumu kaydet ya da "Kayıtlı koşum" listesinden kaydedilmiş bir koşum seçin.

Öneri "gecikmiş" görünüyor, ne yapmalıyım? Başlangıcı geçmişe düşmüş demektir: tedarik süresi ihtiyaç tarihine yetmiyor. Hemen sipariş verin ya da müşteri teslimini Teslim Sözü ile yeniden değerlendirin.

İlgili rehberler: Üretim · Üretim Çizelgesi (APS) · Stok Kartı · Satın Alma — teklif isteği · Teslim Sözü · Mobil.