Yardım › Üretim

Üretim Modülü — Sıfırdan Rehber

Bu rehber, daha önce hiç ERP kullanmamış birinin okuyup tek başına üretim yapabilmesi için yazıldı. Sırayla okuyun: önce mantığı kuracağız, sonra ekranı tanıyacağız, en sonunda baştan sona gerçek bir üretim yapacağız.

1. Bu modül aslında ne yapar?

Bir mutfak düşünün. Elinizde un, yumurta, süt var (bunlar hammadde). Bir tarif var: "1 kek için 500 g un, 3 yumurta" (bu reçete). Müşteri "bana 10 kek lazım" diyor (bu istek). Şef "tamam, bugün 10 kek yapıyoruz" diye fişi mutfağa asıyor (bu iş emri). Akşam 10 kek çıkıyor, 5 kg un eksiliyor (bu da teyit).

Üretim modülünün tamamı bu beş şeyden ibarettir. Program bunları takip ederken üç soruyu otomatik cevaplar: (1) Deponun hangi malı ne kadar azaldı? (2) Ürettiğim malın birim maliyeti kaç lira? (3) Bu partiyi hangi hammadde lotundan, hangi makinede, kim üretti? Bu üç cevabı elle tutmaya çalışan fabrikalar Excel'de boğulur; sistemin varlık sebebi budur.

2. Bilmeniz gereken 6 kavram

Programdaki her şey bu altı kelimenin üstüne kurulu. Ezberlemeyin, mantığını kavrayın:

2.1 ERP jargonu ↔ günlük dil

Başka programlardan/danışmanlardan şu terimleri duyacaksınız. Karşılıkları:

3. Ekranı tanıyalım

Üretim penceresinde dokuz standart sekme vardır: Reçeteler, İstekler, Planlama, Program, İş Emirleri, Makineler, Kalıplar, Personel ve Raporlar. Kalite yetkisi olanlarda SPC, Temiz Oda ve Çevre de görünür; toplam on iki olur. Korkmayın: günlük işte sürekli kullandığınız üç tanesidir (İstekler, Planlama, İş Emirleri). Diğerleri kurulum, özel kalite/çevre işi ya da rapordur.

📷 Programdan görünüm 🗺 Hangi alan ne işe yarar

Şekil 2 — Üstteki gerçek ekran görüntüsü ve altında sekmelerin görev şeması; tam ve güncel sekme listesi bu bölümün ilk paragrafındadır.

4. Rehber boyunca kullanacağımız örnek

Somut olalım: ahşap sandalye üreteceğiz. Bu örnek üç kademeli, çünkü gerçek fabrikaların çoğu böyledir — önce parça yapılır, sonra parçalardan ürün.

5. İlk üretiminizi yapın (adım adım)

Aşağıdaki yedi adımı sırayla uygulayın. Her adımın sonunda ne olduğunu kontrol edin.

1. Stok kartlarını hazırlayın ve ürün tipini seçin

   Üretim penceresinde değil, Stok penceresinde çalışacaksınız. Üreteceğiniz ürünün ve tüm bileşenlerinin stok kartı olmalı. Her kartta Ürün tipi alanını doldurun:

   Kart	Ürün tipi	Neden
   SNDLY-01	mamul	Üretilir ve müşteriye satılır
   ISKLT-01	yarı mamul 1	Üretilir, sonra sandalyede kullanılır
   AHSP-40, VIDA-05, TUTKAL-1, MINDR-01	hammadde	Satın alınır
   TALAS-01	hurda	Üretimden çıkan atık (isteğe bağlı ama tavsiye edilir)

   ⚠ Ürün tipini boş bırakırsanız

   Sistem çalışır ama planlama ekranı "bu hammadde mi yarı mamul mü" bilemez; çok kademeli patlatma yanlış sonuç verebilir. İki dakikanızı alır, doldurun.

2. Reçeteyi yazın (en önemli adım)

   Üretim → Reçeteler → Yeni. Reçete dört bölümden oluşur. Aşağıdaki haritada hangi alanın ne işe yaradığını görüyorsunuz:

   📷 Programdan görünüm 🗺 Hangi alan ne işe yarar

   Şekil 4 — Reçete formunun dört bölümü

   Fire yüzdesi ne demek?

   "12 vida gerekiyor ama %5'i yere düşer/bozulur" diyorsanız fire %5 yazarsınız; sistem 12 değil 12,6 vida planlar. Fire, gerçek hayatta olan kaybı planlamaya dahil etmenin yoludur. Emin değilseniz 0 bırakın, ilk üretimlerden sonra gerçek rakamı görüp güncellersiniz.

   💡 Aynı işi iki kez yapın

   Örneğimizde iki reçete gerekiyor: önce ISKLT-01 (iskelet: ahşap + tutkal), sonra SNDLY-01 (sandalye: iskelet + minder + vida). Alt kademeyi önce yazın — üst reçetede iskeleti bileşen olarak seçebilmeniz için kartının olması yeter, ama reçetesi de varsa planlama zinciri otomatik kurulur.

3. İsteği girin (opsiyonel ama faydalı)

   Üretim → İstekler → Yeni. "Kim, ne, ne kadar, ne zamana kadar istiyor" bilgisini burada tutarsınız. Müşteri siparişi varsa sipariş numarasını da yazın — böylece "bu üretim hangi sipariş için" sorusu cevaplı olur.

   Alan	Örnek	Açıklama
   Ürün kodu	SNDLY-01	Ne üretilecek
   Miktar	10	Kaç adet
   Termin	2026-08-20	Geçince listede kırmızı "GECİKTİ" rozeti çıkar
   Müşteri / sipariş no	ABC LTD / 12345	İzlenebilirlik için
   Durum	talep → onaylı	Onaylı olmayan istek planlamada dikkate alınmaz

   Acele bir iş mi? İsteği atlayıp doğrudan 5. adımdan (iş emri) başlayabilirsiniz. İstek, çok sayıda talebi toplayıp toplu planlamak içindir.

4. Planlayın: "malzemem yetiyor mu?"

   Üretim → Planlama. Ürün kodunu ve miktarı yazıp Patlat deyin. Sistem reçeteyi en alta kadar açar ve her satır için "elimde var mı" hesabını yapar.

   📷 Programdan görünüm 🗺 Hangi alan ne işe yarar

   Şekil 5 — Patlatma sonucu ve okunuşu

   Bu ekrandan iki düğme çıkar:

   • Emir zinciri oluştur — eksik yarı mamuller için alt iş emirlerini ve ana emri tek tıkla açar, birbirine bağlar (önce iskelet, sonra sandalye).
   • MRP — satınalma ihtiyacı — hammadde eksiklerini liste hâlinde verir; satınalma bu listeyle çalışır.
   💡 Kapasite etkisi paneli

   Patlatmayla birlikte sağda "bu işi alırsak tezgâhlar ne kadar dolar" özeti çıkar. "İlave işi alalım mı?" sorusunun cevabı buradadır: makine başına bekleyen dakika ve kaç günlük iş biriktiği görünür.

5. İş emrini açın

   Üretim → İş Emirleri → Yeni (ya da planlamadaki "Emir zinciri oluştur"). Emirde şunları belirlersiniz: ürün, miktar, kaynak depo (malzeme nereden düşülecek), hedef depo (ürün nereye girecek), planlanan başlangıç ve termin.

   Emir açıldığında durumu Açık'tır. Atölyeye vermek için emir detayındaki Traveler / İş emri çıktısı düğmesini kullanın: operasyon listesi, revizyon ve imza haneleriyle basılabilir bir sayfa çıkar.

   ℹ Emir açılırken reçete "dondurulur"

   Emri açtığınız anda reçetenin o günkü hâli emre kopyalanır. Yarın reçeteyi değiştirseniz bile bu emir eski tarifle üretilir — atölyedeki iş habersiz değişmez. Yeni tarif için yeni emir açılır.

6. Üretimi teyit edin (stok tam burada değişir)

   İş bitti. İş Emirleri → emri seçin → Teyit. Teyit formu ilk bakışta kalabalık görünür ama mantığı basit: ne kadar çıktı, ne harcandı, kim yaptı.

   📷 Programdan görünüm 🗺 Hangi alan ne işe yarar

   Şekil 6 — Teyit formu ve teyidin sonuçları

   Gerçek tüketim: reçete "önerir", siz karar verirsiniz

   Teyit formu bileşen listesini reçeteden doldurur, ama her satırı değiştirebilirsiniz. Reçete 15 m ahşap diyorsa ve siz 16,2 m harcadıysanız 16,2 yazın. Stoktan gerçek rakam düşer, maliyet gerçek rakamla hesaplanır. Bu, sistemin "hayali stok" tutmasını önleyen en önemli alışkanlıktır.

7. Sonucu kontrol edin

   Teyitten sonra üç yeri açıp bakın — böylece sistemin ne yaptığını gözünüzle görürsünüz:

   1. Stok kartı → Hareketler: bileşenlerde çıkış, üründe giriş satırları görünür; açıklamada emir numarası yazar.
   2. Stok kartı → Maliyet: ürünün birim maliyeti güncellenmiştir.
   3. Üretim → Raporlar: planlanan süre ile gerçek süre yan yana, sapma yüzdesiyle.
   ✅ Tebrikler

   Bir üretim döngüsünü baştan sona tamamladınız. Bundan sonrası tekrardır: istek → planla → emir → teyit. Kalan bölümler "özel durumlar" içindir.

6. Çok kademeli üretim (zincir)

Sandalye örneğinde iskelet stokta yoksa iki emir gerekir ve sıra önemlidir: önce iskelet üretilip stoğa girmeli, sonra sandalye onu tüketmeli. "Emir zinciri oluştur" düğmesi bu iki emri açar ve birbirine bağlar (alt emir → üst emir).

7. Fire, hurda, rework, karantina — hangisi ne?

Yeni başlayanların en çok karıştırdığı dört kelime. Farkı bir kez öğrenin, ömür boyu işinize yarar:

8. Maliyet nasıl hesaplanır?

Her teyitte ürünün birim maliyeti yeniden hesaplanır ve stok kartına yazılır. Formül basittir:

Standart maliyet. Buraya kadar anlatılan, teyitte oluşan gerçek maliyettir. Ürünün "olması gereken" maliyetini reçete ve rotadan ay ay saklamak, teyitleri onunla karşılaştırıp farkı fiyat, miktar, ücret ve verimlilik kalemlerine ayırmak, katkı marjı ile başabaşı görmek ve dönem sonu 7/A yansıtma fişini yazmak için Standart Maliyet ve Varyans Analizi rehberine bakın.

9. Karşılaşacağınız uyarılar ve ne yapmalı

Sistem bazı işleri bilerek durdurur. Bunlar hata değil, koruma duvarlarıdır — yanlış üretimi sonradan düzeltmek, baştan engellemekten çok daha pahalıdır. Karşılaştığınız mesajı buradan bulun:

10. Rolünüze göre günlük rutin

11. Sık sorulanlar

13. İş emri önceliği ve liste düzeni (sıralama · süzme)

Bir atölyede en sık sorulan soru şudur: "Şimdi hangi işi tezgâha alayım?" Eskiden liste hep yeni emirden eskiye doğru diziliyordu; yani sabah açılan acil işi bulmak için gözle taramak gerekiyordu. Artık her iş emrinin bir önceliği var ve liste bu önceliğe göre kendiliğinden diziliyor.

Üç kademe — ve rozetleri

Sıralama ve süzgeçler — hangisi sunucuda çalışır?

14. Program sekmesi — haftalık üretim takvimi

İş Emirleri listesi "hangi işler var" sorusunu cevaplar; Program sekmesi ise "hangi iş hangi gün" sorusunu cevaplar. Aynı emirler, bu sefer bir takvim üzerine yerleştirilmiş hâlde durur: Bu hafta ve Gelecek hafta, pazartesiden pazara yedişer gün sütunu. Sekme Planlama ile İş Emirleri arasındadır.

Karttaki dört bilgi

Her gün kutusundaki küçük kartlar şunları taşır: emir numarası (#128), varsa öncelik rozeti, ürün kodu ve plan süresi (dk). Termini kaçmış emirlerde ayrıca GECİKTİ, projeksiyona göre kaçıracaklarda GECİKECEK rozeti belirir. Kartın üzerine fareyle gelirseniz miktar, termin ve makine tek satırda görünür. Bugünün sütunu mavi zeminle işaretlidir.

15. Gecikme projeksiyonu — GECİKTİ ile GECİKECEK farkı

İki rozet birbirine benziyor ama tamamen farklı şeyler söyler. Biri geçmişi bildirir, öbürü geleceği tahmin eder.

İki rozet aynı anda çıkmaz: bir emir GECİKTİ olduysa artık GECİKECEK denmez (geçmiş, tahminin önüne geçer). İkisi de yalnız Açık ve Üretimde emirlerde vardır; tamamlanmış veya iptal emirde rozet basılmaz.

"Tahmini bitiş" nasıl hesaplanır (dürüst anlatım)

İş Emirleri listesindeki Tahmini bitiş sütunu, dört adımlık basit bir hesabın sonucudur. Hesabın adı MVP'dir: yani "işe yarayan en basit hâli". Ne olduğunu bilirseniz doğru yorumlarsınız.

1. Emrin makinesi bulunur

   Emir başlığındaki Makine alanına bakılır. Doluysa o makinenin bütün kuyruğu (bugüne kadarki yük + ileri tarihli yük, dk) alınır. Boşsa hesap yalnız bu emrin kendi kalan süresi üzerinden yapılır.

2. Günlük kapasiteye bölünür

   Makine kartındaki Günlük dk kullanılır. Kart yoksa ya da 0 yazıyorsa 480 dk (tek vardiya) varsayılır. Sonuç yukarı yuvarlanır: 481 dakika iki gündür.

3. Başlangıç günü seçilir

   Bugün ile emrin plan başlangıcından hangisi daha ileriyse o alınır. Yani gelecek haftaya planlanmış bir iş "bugünden" değil, plan gününden itibaren sayılır.

4. İş günü eklenir (hafta sonu atlanır)

   Bulunan gün sayısı başlangıca eklenirken cumartesi ve pazar sayılmaz. Çıkan tarih Tahmini bitiş sütununda görünür.

16. Kapasite: "bugüne kadar" yükü ile "ileri tarihli" yük

Üretim → Makineler ekranında her makinenin sağ tarafında bir yük göstergesi vardır. Eskiden bu tek bir sayıydı ve gelecek aya planlanmış işler bugünkü doluluğu şişiriyordu; "MONTAJ-1 doldu" diyip iş reddeden bir planlamacı aslında boş makineyi geri çeviriyordu. Artık yük ikiye ayrılmış hâlde yazılıyor.

Yük nereden geliyor? — emir başlığındaki makine de sayılır

Bir makinenin yükü iki kaynaktan toplanır:

• Rota adımları. Açık emirlerin tamamlanmamış operasyonları. Adımda Göz (cavity) doluysa süre sabit çevrim kuralıyla hesaplanır: yukarı yuvarla(kalan ÷ göz) × süre. Operasyon satırında makine boş bırakılmışsa emir başlığındaki makine kullanılır — böylece "rotayı yazdım ama makine sütununu doldurmadım" durumunda yük kaybolmaz.
• Rotasız emirler. Hiç operasyon satırı olmayan ama başlığında makine yazan emirlerde, plan süresinin kalan oranı o makineye yüklenir. 100 adetlik 500 dk'lık emirde 40 adet teyit edildiyse makineye 300 dk biner.

17. Siparişten üretim isteği · MRP'den satınalma talebi

Bir fabrikada aynı bilgi üç kez yazılır: müşteri sipariş verir, planlamacı aynı satırı üretim isteğine kopyalar, satın almacı eksik hammaddeyi bir üçüncü deftere yazar. Bu bölümdeki iki düğme bu kopyalamayı ortadan kaldırır.

"Siparişten getir" — İstekler sekmesinde

Üretim → İstekler sekmesinde, form satırının sonunda ⇩ Siparişten getir düğmesi vardır. Bastığınızda altta bir panel açılır ve açık satış siparişlerinin üretilebilir kalemleri listelenir. "Üretilebilir" demek: stok kartındaki ürün tipi alanı mamul, yarı mamul 1 ya da yarı mamul 2 olan kalemler. Hammadde ve ticari mal listelenmez — onlar satın alınır, üretilmez.

Satırdaki + İstek aç düğmesine bastığınızda tek adımda şu istek doğar: ürün kodu, kalan miktar, cari kodu, sipariş numarası, termin = teslim tarihi ve nota "Siparişten #123". İsteği sonra Planlama sekmesindeki "(istekten planla)" seçicisinden alıp iş emrine dönüştürürsünüz; istek "planlandı" durumuna geçer.

"Talep aç" — MRP eksiğinden satınalma talebine

MRP tablosunda eksiği olan her satırın sonunda bir Talep aç bağlantısı vardır. Tıkladığınızda Departman → Satın Alma defterine bir talep düşer: kod, eksik miktar, birim ve gerekçe olarak "MRP eksiği (tarih)". Bildirimde talep numarası da yazar — satın almacıya söylerken bu numarayı kullanın.

18. MRP tablosunu okumak: depo seçici, min seviye, yoldaki, eksik

Planlama sekmesinin sağ üstündeki MRP — Satınalma ihtiyacı düğmesi, bütün açık iş emirlerini ve planlanmamış istekleri tek seferde patlatır ve tek bir liste çıkarır: "hangi malzemeden ne kadar eksiğim var?" Bu, üretimin satın almaya bakan yüzüdür.

Önce depoyu seçin — netleme oradan yapılır

MRP düğmesinin hemen solunda bir depo seçici vardır. Varsayılan "(netleme: genel toplam)"dır: mevcut stok, firmanın bütün depolarının toplamı üzerinden hesaplanır. Bir depo seçerseniz (örn. FABRIKA) hesap yalnız o deponun stok satırından yapılır. Tablonun başlığındaki mavi rozet hangi kaynağın kullanıldığını yazar: Netleme: FABRIKA ya da Netleme: genel toplam.

Sütunlar ve eksik formülü

19. Emrin geçmişi: revizyon günlüğü ve İPTAL akışı

"Bu emrin miktarı 100'dü, kim 60 yaptı?" sorusunun cevabı artık emrin kendi ekranındadır. Emri açtığınızda başlığın hemen altında küçük bir kutu görürsünüz.

Emri iptal etmek — kim yapabilir, ne olur?

Emir detayının sağ üstünde, yalnız açık ve üretimde emirlerde görünen kırmızı İptal et düğmesi vardır. İki soru sorar: önce gerekçe (boş bırakırsanız işlem durur), sonra onay. Gerekçe emrin notlarına [İPTAL kullanıcı: gerekçe] biçiminde eklenir; silinmez.

İptal edilen emir silinmez. Listede üstü çizili İptal rozetiyle durur, ama artık: açık emir listelerine girmez, MRP'nin "Emirden" sütununa katılmaz ve makine yükünden düşer. Yani sahte doluluk yaratmayı bırakır.

20. Vardiya: teyide yazılır, raporda kırılır

Üç vardiya çalışan bir atölyede aynı ürün, aynı makinede, farklı saatlerde farklı sonuç verir: gece vardiyası daha çok fire yapar, sabah vardiyası daha yavaş başlar. Bunu görebilmek için teyidin hangi vardiyada girildiğinin kayda geçmesi gerekir.

1. Teyit formunda "Vardiya" seçin

   Emri açın; Üretim teyidi bölümünde Makine ile Not kutuları arasında Vardiya seçicisi vardır: (vardiyasız) · 1 · 2 · 3. Kaydettiğiniz her teyit kendi vardiyasını taşır; sonradan değiştirilemez (değiştirmek için storno + yeniden teyit gerekir).

2. Teyit geçmişinde V1 rozetini görün

   Emrin sağındaki Teyit geçmişi kutusunda her satırın yanında küçük bir V1 / V2 / V3 rozeti belirir. Rozet yoksa o teyit vardiyasız girilmiştir.

3. Raporlar → Vardiya sekmesinde kırılımı okuyun

   Sütunlar: Vardiya · Ürün · Adet · Süre (dk) · Fire · Rework. Her satır bir vardiya–ürün çiftidir. "(vardiyasız)" satırı, vardiya seçilmeden girilmiş teyitleri toplar — bu satır büyükse ekipler alanı doldurmuyor demektir. Üstteki iki tarih kutusu dönemi belirler (varsayılan son 30 gün). Storno edilmiş teyitler hiçbir satıra girmez.

21. Raporlar sekmesi — altı dökümü nasıl okursunuz?

Üretim → Raporlar sekmesinde üstte bir sıra hap düğme vardır: Süre · Vardiya · Fire · OEE/Duruş · Malzeme sapması · Trend · Operatör. Sağ üstteki iki tarih kutusu Süre ve Malzeme sapması dışındaki bütün dökümlerin dönemini belirler (varsayılan son 30 gün).

Fire — "ne kadarı çöpe gitti?"

Ürün bazlı satırlar: Üretilen · Hurda · Hurda tutarı · Rework · Fire oranı %. Hurda tutarı, teyitte girdiğiniz hurda miktarının hurda stok kartındaki maliyetle çarpımıdır — yani "çöp"ün lira karşılığı. Fire oranı = hurda ÷ üretilen × 100; %5'i geçen satır kırmızı yazılır. Rework ayrı sütundadır: rework çöp değil, düzeltilecek maldır, fire oranına karışmaz.

OEE/Duruş — kullanılabilirlik ve duruş kaydı

Bu döküm iki kaynaktan beslenir: teyitlerde girilen süreler ve Makineler sekmesinde elle girilen duruşlar.

Duruş nasıl eklenir: Üretim → Makineler, ilgili makinenin satırındaki Duruş ekle bağlantısına basın. Açılan mini formda üç alan vardır: Süre (dk) (zorunlu, sıfırdan büyük), Başlangıç (boş bırakırsanız "şimdi") ve Neden (serbest metin: arıza, ayar, malzeme bekleme…). Kaydedilen duruşlar sayfanın altında Duruş kayıtları listesinde durur ve oradan silinebilir.

Malzeme sapması — "reçete yalan mı söylüyor?"

Yalnız tamamlanmış emirleri gösterir: emir açılırken dondurulan plan ile gerçekte kullanılan miktarı yan yana koyar. Sütunlar: Emir · Ürün · Bileşen · Plan · Kullanılan · Sapma % · Tutar etkisi.

• Sapma % = (kullanılan − plan) ÷ plan × 100. ±%2 içi yeşil (normal dalgalanma), artı sapma kırmızı (plandan fazla eritildi), eksi sapma sarı (plandan az kullanıldı — tasarruf ya da eksik sarf edilmiş olabilir, ikisini de araştırın).
• Tutar etkisi = (kullanılan − plan) × bileşen kartının maliyeti. Artı sayı cebinizden çıkan paradır.
• Bu döküm dönem süzgecine bakmaz ve en yeni emirden geriye doğru en çok 500 satır gösterir.

Trend — ay ay üretim ve birim maliyet

Satırlar ay × ürün kırılımındadır: Dönem · Ürün · Adet · Toplam tutar · Ortalama birim maliyet. Toplam tutar, o aydaki teyitlerin maliyet × miktar toplamıdır; ortalama birim maliyet ise tutar ÷ adet, yani miktar ağırlıklı ortalamadır (küçük partiler ortalamayı bozamaz). Aynı ürünün satırlarını aydan aya okuyunca hammadde zamları ve verim değişimi görünür hâle gelir.

Operatör hakediş — kim ne kadar kazandı?

Kaynak, teyitlerde girdiğiniz çalışan personel satırlarıdır. Sütunlar: Personel · Görev · Ücret tipi · Saat · Adet · Teyit sayısı · Üretim payı · Hakediş.

• Hakediş = saat × saat ücreti + adet × parça ücreti.
• Üretim payı = katıldığı teyitlerin miktarı, o teyitteki kişi sayısına bölünerek toplanır. Üç kişilik bir ekibin 90 adetlik teyidinde her kişiye 30 düşer; böylece paylar toplandığında gerçek üretim iki katına çıkmaz.
• Storno edilmiş teyitler hiçbir satıra girmez.

22. Teyitte üç kolaylık: barkodla sarf, SKT, aynı gün düzeltme

Barkodla sarf okutma

Teyit formunda "+ Gerçek tüketim gir (tartım / lot seçimi)" bağlantısına bastığınızda, satırların üstünde bir barkod kutusu ve Okut düğmesi belirir. Elinizdeki okuyucuyla malın etiketini okutun (ya da kodu yazıp Enter'a basın):

SKT — ürettiğiniz partinin son kullanma tarihi

Teyit formunda Parti no kutusunun hemen yanında bir SKT tarih kutusu vardır. Buraya yazdığınız tarih, bu teyitte üretilen partinin lot kaydına işlenir — yani ürettiğiniz malın son kullanma tarihidir. Gıda, kimya, ilaç ve boya üreten atölyeler için zorunlu sayılmalıdır.

İşçi kendi teyidini AYNI GÜN geri alabilir

"Yanlış tuşa bastım" en sık yapılan hatadır. Eskiden bunun tek çözümü yöneticiyi çağırmaktı; küçük bir düzeltme için üretim dururdu. Artık şu kural geçerlidir:

Teyit geçmişindeki Storno düğmesi bu kurala göre etkin ya da pasif olur. Pasifken üzerine gelirseniz sebebi yazar: "Storno: yönetici — ya da teyidi giren kullanıcı aynı gün içinde". Kapı gerçek anlamda sunucudadır: düğmeyi tarayıcıda zorlamak işe yaramaz, sunucu isteyeni reddeder.

23. Onay kapıları: aşım · eksi stok · reçete dışı bileşen

Bazı işlemler yanlışlıkla yapıldığında sessizce zarar verir: 10 adetlik emre 60 adet teyit girmek, depoyu eksiye düşürmek, reçetede olmayan bir malı eritmek. Bunlar yasak değildir — bazen gerçekten gerekir. Ama sessiz de değildir: program durur, ne olduğunu yazar ve onayı kim verdiyse kayda geçirir.

Akış her zaman aynıdır

1. "Teyit et — stok işlensin" düğmesine basarsınız

   Program hiçbir onayı kendiliğinden göndermez; teyidi normal hâliyle yollar.

2. Sunucu durur ve sebebini yazar

   Ekranda çıkan soru, sunucunun kendi cümlesidir — sayılarla birlikte. Uydurma bir özet değil, gerçekte olacak şeyin tarifidir. Sonuna "Onaylayıp teyit edilsin mi?" eklenir.

3. Onaylarsanız aynı teyit yeniden gönderilir

   Bu sefer ilgili onay bayrağıyla. Aynı teyitte birden çok kapı çalışabilir (örn. hem aşım hem eksi stok); program her birini sırayla sorar, en fazla dört deneme yapar ve aynı kapı ikinci kez gelirse döngüye girmez, hatayı gösterir. Vazgeç derseniz hiçbir şey yazılmaz: stok kıpırdamaz.

4. Onay teyide yazılır ve rozete dönüşür

   Teyit geçmişinde ilgili satırda sarı bir rozet belirir: aşım onaylı, eksi stok onaylı, fire onaylı ya da reçete dışı onaylı. Rozetin üzerine gelirseniz "Bu teyit bir güvenlik kapısından bilinçli onayla geçti" yazar. Kim teyit ettiyse satırda o kişinin adı zaten durur.

Üç kapı — mesajı, sebebi, ayarı

Aynı düzende çalışan dördüncü bir kapı daha vardır: fire toleransı. Teyide girdiğiniz hurda miktarı firmanın belirlediği payı aşarsa program yine sorar ve onay fire onaylı rozetiyle kayda geçer. (Bu kapı ve firma ayarları Güvenlik kapıları rehberinde ayrıntılı anlatılır.)

24. Portal bildirimleri — sahadan gelen üretimi teyide çevirmek

Personel portalında (/personel) çalışanlar sicil no + PIN ile girip günlük üretimlerini bildirebilir: "şu operasyonda şu kadar sağlam, şu kadar fire çıkardım". Bu bildirimler üretim kaydı değildir; onay bekleyen beyanlardır. İş Emirleri sekmesindeki köprü, onları hızlıca gerçek teyide çevirmenizi sağlar.

1. Kutuyu açın

   Üretim → İş Emirleri, süzgeç satırının sağ ucundaki ☰ Portal bildirimleri düğmesi. Parantez içindeki sayı onay bekleyen bildirim sayısıdır. Sağdaki ↻ ile listeyi tazeleyebilirsiniz.

2. Satırı okuyun

   Her satırda: #bildirim no · personel · tarih-saat · operasyon · ürün kodu · sağlam · fire · emir no. Emir numarası yerine emirsiz yazıyorsa, işçi bildirimi bir iş emrine bağlamamıştır.

3. "Teyide çevir"e basın

   Bildirim bir emre bağlıysa o emir açılır ve teyit formu ön-dolu gelir: Üretilen miktar = sağlam, Not = "Portal bildirimi #n · personel · fire n". Formu gözden geçirin — vardiya, makine, personel satırı, gerçek tüketim gibi alanları siz eklersiniz — sonra normal biçimde Teyit et deyin.

4. Emirsiz bildirimde ne yaparsınız

   Program bir bilgi bildirimi verir: "Bildirim bir iş emrine bağlı değil". Bu durumda doğru emri kendiniz bulup açın, teyidi elle girin ve bildirim numarasını Not kutusuna yazın — böylece beyanla kayıt arasındaki bağ kaybolmaz.

25. Terimler sözlüğü

Kalite penceresi (2026-08): FAI · Sertifika · ECN · PPAP · NCR/DÖF · Numune · İzleme

Dock'taki Stok grubunda "Kalite" penceresi, sunucudaki kalite kapılarının ekranıdır: FAI (ilk parça onayı), Sertifika (CoC), ECN (reçete değişikliği), PPAP (müşteri dosya onayı), NCR/DÖF, Numune ve lot İzleme (geri çağırma izi). Ortak kural: okuma herkese açık; yazma yönetici VEYA KARANTINA deposu görevlisi ister. Ayrıntılı rehber: Kalite sayfası.

26. Üretimde sürümlü teknik dosyalar

Reçeteye teknik çizim, şartname, iş talimatı, kontrol planı, PFMEA ve proses akışını; isteğe çizim/şartname/sözleşmeyi; iş emrine çizim, talimat, ölçüm veya test raporunu bağlayın. Makine ve kalıpta kalibrasyon sertifikası ile test raporunu kendi karta ekleyin. Kontrollü belgelerde revizyon, raporlarda belge/rapor no zorunludur.

27. Teyitte "Kontrol et": yazmadan önce bütün kapıları görmek

Bölüm 23'teki kapılar (aşım, eksi stok, reçete dışı, fire, SKT, hurda kodu, FAI, kalıp bakımı, lot blokesi…) eskiden teker teker çıkardı: birini onaylar, teyide basar, ikincisine takılırdınız. Emir detayında "Teyit et" düğmesinin yanındaki Kontrol et aynı teyit formunu kuru koşturur: hiçbir şey yazılmaz, numara alınmaz, ama bütün kapılar tek listede toplanır.

1. Teyit formunu her zamanki gibi doldurun (miktar, bileşenler, hurdalar, lot). Kontrol et'e basın.
2. Sonuç panelini okuyun: mavi kapılar kaçışlıdır ("Teyit et sırasında onayla geçilir" — ör. aşım, eksi stok, reçete dışı), kırmızı kapılar kaçışsızdır (FAI bekliyor, hurda kodu geçersiz, lot bloke, kalıp bakımda) — bunlar düzelmeden teyit yazılamaz. Formda zaten işaretlediğiniz onaylar üstü çizili görünür.
3. Panel ayrıca tüketimi (hangi bileşenden ne kadar, hangi lottan, eldeki ne, plandan tamamlanan var mı), maliyet tahminini (malzeme, işçilik, fason, hurda değeri, birim maliyet) ve uyarıları gösterir. "Geçer" yazıyorsa Teyit et'e basın; aynı gövde bu kez yazılır.

12. kapı — BLOKE_ACIK: emirde açık bir bloke (takılan iş kaydı) varsa Kontrol et listesinde bu kapı da görünür. Kaçışı yalnız sistem yöneticisindedir; diğer kullanıcılar için yol, blokeyi Takılan İşler'de çözüm notuyla çözmektir.

13. kapı — YETKINLIK_YOK: rota operatör yetkinliği istiyorsa teyitteki personelden en az biri iş merkezi yetkinlik matrisinde geçerli ve yeterli seviyede olmalıdır. Kaçışı yalnız sistem yöneticisindedir. Aynı listede iş merkezi kalıbının ömrü dolmuşsa kaçışsız KALIP_OMUR da görünür. Ayrıntı: İş Merkezleri › Üretim teyidinde.

Yetki: teyit yazma yetkisiyle aynı. Kuru koşum yazma kuyruğuna girmez, o sırada teyit yazan arkadaşlarınızı bekletmez. Veri hatası (olmayan kart, olmayan lot) kuru koşumda da 422 ile döner ve listede "HATA" kapısı olarak görünür.

28. "Başka bir kullanıcı tarafından değiştirildi" (409) ve yenile akışı

İki planlamacı aynı emri (ya da iki mühendis aynı reçeteyi) açıp ikisi de Kaydet derse, eskiden sonuncu kazanırdı ve ilkinin değişikliği sessizce kaybolurdu. Artık emir ve reçete okunurken bir sürüm damgası gelir, kaydederken geri gönderilir; damga uyuşmuyorsa sunucu KAYIT_DEGISTI (409) der. Program bu durumda güncel kaydı yeniden okuyup formu taze değerlerle açar ve "Emir başka bir kullanıcı tarafından değiştirildi — değişikliklerinizi tekrar uygulayın" bildirimini gösterir. Bu bir veri kaybı değil, tam tersidir.

İkinci fren — kilit: emri başka bir web oturumu düzenlemek için kilitlediyse Kaydet HNR_KILITLI (409) ve kimin tuttuğunu söyler. Kilit yalnız web oturumlarını görür; masaüstü programındaki kilit burada görünmez — kalıcı doğruluk yukarıdaki sürüm damgasından gelir, kilit ek uyarıdır. Makine kartı: aynı kodla ikinci kez "yeni" kaydetmek artık KAYIT_VAR (409) ile durur (çift tık kart çoğaltmaz); mevcut kartı güncellemek istiyorsanız formdaki "varsa güncelle" seçeneğini kullanın.

29. Storno: satılmış stok onayı ve lot iadesinin doğru satırdan yapılması

Teyidi geri alırken (storno) ürün depodan çıkar, bileşenler iade olur. Ama ürün zaten satılmışsa depoda düşecek mal yoktur; eskiden program yine de düşer, depoyu eksiye atardı. Şimdi ürün deposunda teyit miktarı kadar mal yoksa storno STORNO_SATIS_ONAY_GEREKLI (422) ile durur ve rakamları söyler ("depoda 3, storno 5"). Görünür kaçış: "Yine de storno edilsin mi?" sorusuna evet dediğinizde onay teyit izine satis-onay olarak yazılır.

Teyit stok, lot, seri ve maliyet kayıtlarını birlikte tamamlar. Lot seçilirse yalnız seçilen lot kullanılır; boş bırakılırsa uygun lotlar SKT sırasıyla seçilir. Storno için tüketilmiş kaynak lot kimliği ve aynı teyidin mamul partisi gerekir. Kayıp tarihsel izlerde önce mutabakat yapın; başka parti otomatik seçilmez. Önizleme rezervasyon değildir; kayıt sırasında durum yeniden doğrulanır.

30. Revizyon başlamış operasyonları korur

Açık bir emri düzenlemek (termin, miktar, not) eskiden operasyon listesini sıfırdan kurardı: tamamlanmış op'lar ve FAI onayı "bekliyor"a dönüyor, ikinci teyit FAI_BEKLIYOR ile takılıyordu. Artık durumu bekliyor olmayan operasyonlar (tamam, fasonda) yerinde kalır; yalnız bekleyenler rotadan yeniden kurulur ve revizyon günlüğüne "N başlamış op korundu" yazılır. Emirde yalnız termini değiştirmek için kod ve miktar göndermeniz de gerekmez.

Kaçış: ürün kodu değişiyorsa rota gerçekten sıfırlanacaktır; bu durumda program REVIZYON_ONAY_GEREKLI (422) ile durur. Bilinçli olarak "evet, rota sıfırlansın" diyorsanız onay kutusunu işaretleyin — günlüğe "revizyonOnay: rota sıfır" düşer. Emrin bütün revizyon geçmişi artık detaydaki son 10 kayıtla sınırlı değil: "Revizyonlar" listesi eskiden yeniye tam liste verir.

31. MRP hızlandı: önbellek rozeti, "↻ taze hesapla", kod süzgeci

Bölüm 18'deki MRP tablosu 200 açık istek ve 500 emirle 9–20 saniye sürüyor, on kişi aynı anda bakınca zaman aşımı veriyordu. Hesap yeniden yazıldı: satır başına altı sorgu yerine toplu okuma, reçete önbelleği ve sonuç önbelleği. Tablo başlığındaki rozet sonucun kaç saniye önce hesaplandığını gösterir; önbellek, ilgili tablolardan biri değişince ya da 15 saniye sonra kendiliğinden düşer. "Az önce fatura yazdım, görmüyorum" diyorsanız ↻ taze hesapla düğmesine basın. Aynı anda gelen çağrılar tek hesabı bekler — on kişi bir kez hesaplatır.

Yeni süzgeç ve sayfalama: kod ya da açıklamaya göre daraltma ve sayfa/adet seçimi önbellek kopyası üzerinde çalışır, yeniden hesap yaptırmaz. Hesap kuralları (netleme, rezerv, yoldaki, min seviye) birebir aynıdır — yalnız hız değişti.

32. Emir detayında yeni rozetler ve portal bildirimlerinin taşınması

Tahmini bitiş / GECİKECEK artık yalnız listede değil, emir detayının başlığında da var (bölüm 15'teki kuyruk simülasyonuyla aynı kaynaktan). FAI rozeti: "FAI: NUMUNE" numune teyidi girilmiş, kalite kararı bekleniyor; "FAI ONAYI BEKLİYOR" kalite onaylamadan seri teyit girilemez demektir. Detayda ayrıca aşıma kalan (plan aşım toleransına kadar kaç adet daha teyit edilebilir) görünür.

Portal bildirimleri (bölüm 24) eskiden İK'nın ucundan okunuyordu; üretim şefi "İK Müdürü rolü gerekli" hatası alıyordu. Panel artık üretim modülünün kendi ucuna bağlıdır: üretim yetkisi yeter. Görünüm ve "Teyide çevir" akışı aynıdır.

33. Temiz oda "lot karantina" kararı artık lotu gerçekten kilitler

Temiz oda ölçümünde ihlal görüp lot_karantina kararı verdiğinizde eskiden yalnız karar yazılıyordu; lot satışa, teyide ve transfere açık kalıyordu. Şimdi karar, ölçümün emrine bağlı üretim lotlarını (ölçüm zamanından sonra açılanları) bloke eder: satışta FEFO o lotu atlar ve cevapta "blokeli" olarak listeler, teyitte elle lot seçimi LOT_BLOKE ile durur (Kontrol et'te kırmızı kapı olarak görünür), transfer talimatı ve sevkte seçili lot reddedilir. Her kilit ve çözüm lot hareket günlüğüne yazılır.

Lot bulunamazsa: karar LOT_BULUNAMADI ile durur (yazılmaz) — ya "lotlar" listesiyle hangi lotların kilitleneceğini siz seçin ya da "o sırada üretim yapılmadı" kaçışını (lotYok) işaretleyin; cevap bunu uyarı olarak taşır. Kilidi açmak: önceki karar lot_karantina iken ölçümü kabul ya da ölçüm hatası olarak düzeltirseniz (düzeltme onayıyla) yalnız bu ölçümün koyduğu kilitler çözülür; başka bir kararın kilidi açılmaz. Kalite penceresindeki lot bloke listesi ve elle bloke/serbest bırakma uçları için Kalite rehberi.

34. Fason kısmi dönüş ve hizmet faturası kontrolü

Emanet üretimde mal sahibi ve karantina

Emanet hizmet bedeli ve şirket stok değeri

Satış faturası yetkisi olan kullanıcı, emanet iş emrindeki kapalı Emanet hizmet bedeli bölümünü açabilir. Müşteri malı miktar ve lot olarak korunur; şirket stok değerine ve mamul kartı maliyetine katılmaz. İşçilik, fason ve açıkça girilen diğer hizmet giderleri ayrı defterdedir. Yeni teyit ve storno bu defteri stokla birlikte kaydeder. Eski teyitte mali kimlik yoksa sistem tutar veya sahip tahmin etmez; mutabakat ister.

Tamamlanmış emirde müşterinin gerçek satış hizmet faturası satırını seçin; sözleşmenin ana para birimindeki KDV hariç birim bedelini kendiniz girin. Kontrol et ile müşteri, yön, birim, miktar, kur, indirim, KDV ve tahsis kapasitesini görün. Uygunsa kaydedin. Belgenin tüm satırları hizmet/işçilik olmalıdır. Aktif bağ fatura/irsaliye değişikliği, silme ve üretim stornosunu engeller; önce gerekçeli İptal et ile bağı ayırın. Bu işlem ödeme veya ek cari hareket üretmez. Bütçe ve aktif sermayedeki şirket stok tahmini değeri, YOLDA dahil müşteri malını dışlar. Karma mülkiyetli üretim ve tarihsel değer onarımı bu akışla açılmaz.

Tekstil: flotte reçetesi, tezgâh ayarı ve renk–beden matrisi

Boyahanede kimyasal miktarı sabit değildir: reçete kalemine owf (kumaş ağırlığının yüzdesi) ya da g/L (banyo litresi başına gram) yazılır, banyo litresi de reçete başlığındaki flotte oranından (L/kg) çıkar. Hesap tek yerdedir; malzeme ihtiyacı, emrin donmuş kopyası, maliyet dökümü ve teyit tüketimi aynı rakamı okur. Hesap tipi girilmemiş eski reçeteler sabit sayılır ve birebir eskisi gibi çalışır. Üretim › Tezgâhlar'da makinenin pus/fayn/iğne/sistem sayısı ve cağlıktaki bobin lotu tutulur; lot uyuşmazlığı kapısı Üretim Tercihleri'nde lot takibi açıkken çalışır ve görünür kaçışı vardır. Emir › Matris ile 1.000 adetlik emir renk × beden satırlarına bölünür; matrisi olan emirde teyit kırılımı bildirmek zorundadır. Ayrıntı: Tekstil rehberi.

Fason sevkinde anlaşılan fire toleransı aşılırsa dönüş artık kilitlenmez: aşım görünür bir onayla geçer, izi dönüş kaydına düşer ve aşan fire ile bedeli (aşan fire × malın mevcut akıllı birim maliyeti) fason mutabakatında "faturadan düşülecek tutar" olarak gösterilir. Bu kesinti otomatik cari hareket üretmez.

36. Eksik alt ürünleri otomatik üretme (büyük ağaçlarda arka plan zinciri)

Nereden? Üretim → İş Emirleri → emir → Kontrol et. Teyit edeceğiniz ürünün bileşenlerinden bazıları yarı mamulse ve stokta yoksa, kuru koşum bunları Eksik alt ürün başlığı altında dal dal listeler. Eksik alt ürünleri otomatik üret düğmesi, bu dalların hepsi için iş emri açıp teyit eder, sonra asıl emrin teyidini yazar.

Küçük plan, tek adım. Zincir küçükse (ölçüt: plandaki ihtiyaç kalemi sayısı) her şey tek işlemde yazılır ve düğmeye bastığınızda sonucu hemen görürsünüz — davranış eskisiyle aynıdır.

Büyük plan, arka plan zinciri. Gerçek bir otomotiv ağacında zincir binlerce iş emri açabilir (ölçüm: 11.536 kodluk bir üründe 2.224 alt emir, yaklaşık 6 dakika). Böyle bir zincir tek işlemde koşarsa hem tarayıcı beklerken zaman aşımına uğrar hem de o süre boyunca firmadaki bütün yazma işleri sıraya girer. Bu yüzden plan büyükse zincir arka planda koşar: kuru koşumda "Plan büyük — zincir ARKA PLANDA koşacak" notu görünür, düğmeye bastığınızda hemen bir Alt üretim zinciri kutusu açılır ve ilerleme (biten/toplam, yüzde, süre) orada güncellenir. Zincir koşarken siz ve başkaları normal işlerinize devam edebilirsiniz.

⚠ Yarıda kalırsa üretilenler geri alınmaz. Arka plan zincirindeki her alt iş emri kendi başına yazılır ve tamamlanır. Zincir bir kapıya takılır, hata alır ya da İptal iste ile durdurulursa, o ana kadar üretilmiş alt emirler gerçek üretimdir ve geri alınmaz — yarı mamuller stoğa girmiştir. Aynı emri yeniden planladığınızda bu üretilenler plandan kendiliğinden düşer ve zincir kaldığı yerden kısalarak devam eder. Zincir bir kapıya takıldıysa (örneğin ham madde eksikse) önce sebebi giderin, sonra yeniden Kontrol et deyin.

Diğer kurallar. Bir firmada aynı anda yalnız BİR alt üretim zinciri koşar; ikincisini başlatmaya çalışırsanız hangi emrin zincirinin sürdüğü söylenerek reddedilir. Aynı istek yanlışlıkla iki kez gönderilirse yeni zincir açılmaz, var olan işin ilerlemesi gösterilir. Kuru koşumdan sonra stok ya da reçete değişirse plan damgası tutmaz ve zincir plan değişti diyerek durur — yeniden Kontrol et deyin. Ham madde eksikse otomatik üretim hiç başlatılmaz; onun yerine üretim isteği oluşturup temin edin. Çok büyük ağaçlarda plan bir üst sınırla korunur; aşılırsa "reçete ağacı çok büyük" uyarısı gelir ve planı bölmeniz (ya da yöneticinizin sınırı yükseltmesi) gerekir.

37. Sahadan teyit: MES operatör terminali

Operatör işi makinenin başındaki MES terminalinden başlatıp bitirebilir. Son operasyonun bitişi bu sayfadaki üretim teyidini aynı kapılarla yazar; ara operasyonlarda teyit yazılmaz. Duruşlar APS'nin okuduğu makine duruş kaydına düşer ve canlı OEE Raporlar'daki makine doluluğu raporuyla aynı ölçüttür.