Yardım › Tekstil

Tekstil: Boyahane, Örgü Tezgâhı, Kesim ve Kumaş Muayenesi

Bu rehber tekstil üretiminin HNR'de karşılığı olmayan altı noktasını anlatır: eksiye düşmemesi gereken kimyasal ambarı, kumaş ağırlığına ve banyo litresine göre hesaplanan boya reçetesi, tezgâhın pus/fayn ayarı ile cağlıktaki bobin lotu, renk–beden dağılımı, pastal (serim) planı ve 4-nokta kumaş muayenesi. Sonda fasonda toleransı aşan firenin bedeli anlatılır.

1. Eksiye düşmeyi yasaklayan depo

HNR'de stok normalde eksiye düşebilir; düşerken de onay ister ve onaylayanı kayda geçirir. Bu, atölyede doğru davranıştır: mal fiziken oradadır, kaydı sonra girilecektir. Ama kimyasal/boya ambarında "eksi 40 kg boya" diye bir fiziksel hâl yoktur. Orada eksi bakiye, tartılmamış ya da hiç kaydedilmemiş bir giriş demektir — ve flotte reçetesi o yanlış bakiyeden hesaplandığında banyo baştan bozulur.

Nasıl açılır: Depolar penceresi › depo kartı › Eksiye düşmeyi yasakla. Yalnız sistem yöneticisi işaretleyebilir. Varsayılan kapalıdır — mevcut depolarınızın davranışı hiç değişmez.

2. Boyahane reçetesi — owf ve g/L

Boya reçetesinde kimyasal miktarı sabit değildir; iki şekilde yazılır. owf (kumaş ağırlığının yüzdesi) boyar madde için, g/L (banyo litresi başına gram) tuz, soda, yardımcı kimyasal için kullanılır. Banyonun litresi de sabit değildir: reçete başlığındaki flotte oranı (L banyo / kg kumaş) ile çıkar.

Örnek. Çıktı 100 kg kumaş, flotte oranı 10 L/kg → banyo 1.000 L. Reçetedeki %2 owf boya = 100 × 2 ÷ 100 = 2 kg. 50 g/L tuz = 1.000 × 50 ÷ 1.000 = 50 kg. Bu hesap üretim emrinin dondurduğu kopyada, malzeme ihtiyaç listesinde (MRP), maliyet dökümünde ve teyit tüketiminde tek yerden okunur — ikinci bir yerde yeniden hesaplanmaz.

Hesap tipi girilmemiş eski reçeteler sabit sayılır ve birebir eskisi gibi çalışır; flotte oranı boşsa g/L kalemi yazılamaz ve sebep açıkça söylenir (FLOTTE_ORANI_GEREKLI).

3. Tezgâh parametreleri ve bobin lot kilidi

Üretim › Tezgâhlar: makine kartına pus (çap), fayn (inç başına iğne), iğne sayısı, sistem sayısı ve tezgâh tipi girilir. Aynı reçete farklı fayndaki iki makinede açıldığında çıkan kumaş aynı kumaş değildir: gramaj ve tüp eni değişir. Parametre yalnız tezgâhın üstündeki etikette kalırsa emirde hiçbir iz bırakmaz ve şikâyet geldiğinde hangi ayarla örüldüğü bilinemez.

Kaydederken program iğne sayısını pus × π × fayn ile karşılaştırır; %10'dan fazla sapma varsa uyarır ama kaydeder — gerçek makinelerde küsurat olur, kayıt engellenmez.

4. Renk–beden matrisi

Konfeksiyonda "1.000 adet tişört" diye bir üretim emri yoktur; emir, 1.000 adedin renk × beden dağılımıdır. HNR'de bu dağılım artık emrin üstüne oturan bir matris olarak tutulur: Üretim › emir › Matris. Her satır kendi stok kodunu (SKU) taşır — siyah M ile siyah S ayrı kartlardır, ayrı sevk edilir, ayrı sayılır.

Kurallar kısadır: matris toplamı emir miktarını aşamaz; aynı kod+renk+beden iki satıra bölünemez; teyit görmüş satır silinemez ve teyit edilen adedin altına indirilemez. Matrisi olan bir emirde teyit kırılımı bildirmek zorundadır — bildirmezse hangi bedenden kaç adet çıktığı kaybolur ve "40 adet M eksik" ancak müşteride anlaşılır.

5. Pastal (serim planı) ve verimlilik

Kumaşta "parça ebadı" tek başına bir şey söylemez; tüketimi belirleyen pastal boyu × kat adedidir. Üretim › Kesim › Pastal: pastalın eni ve boyu, kat adedi, hangi kumaştan ve hangi emir için serildiği girilir; parçalar kod, adet, en, boy, renk ve bedeniyle listelenir.

Verimlilik sunucuda hesaplanır ve istemciden gelen bir verimlilik değeri yok sayılır: Σ(parça alanı × adet) ÷ (pastal eni × boyu). Bu sayı fire hedefiyle kıyaslanan denetim rakamıdır; gönderene bırakılamaz. Pastal enine sığmayan parça kaydedilmez (PASTAL_PARCA_SIGMAZ), toplam alan pastalı aşarsa da kayıt reddedilir.

Kesim listesini ?tip=tekstil ile isterseniz panel ebat sütunları yerine pastal satırları (CSV olarak da) döner; parametresiz istek birebir eski çıktıyı verir. Parça listesi CSV/JSON olarak içe aktarılabilir: içe aktarım yalnız önizlemedir, okunamayan satır sessizce düşmez, sebebiyle listelenir ve siz onaylamadan hiçbir şey kaydedilmez. DXF, ISO Cut ve tescilli ikili pastal biçimleri ayrıştırılmaz — yarım anlaşılan bir CAD dosyası sessizce yanlış ebat üretir; o programlar zaten parça tablosunu CSV verebiliyor.

6. 4-nokta kumaş muayenesi

Kalite penceresi › Kumaş muayenesi. Önce top bilgisi (kod, lot, top no, metre, en) girilir; sonra hatalar tek tek eklenir. Puanı program hesaplar, siz girmezsiniz — hatanın en uzun kenarına göre:

• 7,5 cm'ye kadar → 1 puan
• 7,6 – 15 cm → 2 puan
• 15,1 – 23 cm → 3 puan
• 23 cm'den uzun → 4 puan
• 1 cm'den büyük delik → boyuna bakılmaksızın 4 puan
• Tek metrede toplanabilecek puan 4 ile sınırlıdır — bir metrede altı hata varsa o metre zaten hurdadır, 12 puan yazmak istatistiği bozar.

Toplam 100 m²'ye normalize edilir: puan × 100 ÷ (muayene metresi × en). Normalizasyon olmadan 30 m'lik topla 300 m'lik top kıyaslanamaz. Sınıf eşikleri firma ayarıdır (varsayılan 20 / 40 puan-100 m²): eşik müşteri sözleşmesine göre değişir, koda gömülemez. Eşiğin altı 1. kalite, arası 2. kalite, üstü ıskartadır.

7. Fasonda toleransı aşan fire

Fason sevkinde bir fire toleransı (%) anlaşılır. Tolerans kadar fire fasoncunun hakkıdır; aşan kısım firmanın malıdır. HNR bu aşan miktarı (aşan fire) ve bedelini hesaplar: aşan fire × malın mevcut akıllı birim maliyeti (son alış → stok maliyeti). İkinci bir maliyet tanımı açılmaz.

Tolerans aşımı dönüşü artık kilitlemez. Kilitlemek, atölyede fiziken bitmiş bir işi sistemde açık bırakıyor ve fasoncunun elindeki mal kayıt dışı kalıyordu. Aşım, görünür bir onayla (toleransAsimOnay) geçilir; izi dönüş kaydına düşer ve aşan fire yukarıdaki gibi parasallaşır.

8. Kumaşta kilo ↔ metre çevrimi ve çekme payı

Kumaş depoda kiloyla durur, reçetede metreyle yazılır. Aradaki katsayı elle girilecek bir sayı değildir; iki fiziksel ölçüden çıkar: kg/m = (en_cm ÷ 100) × (gramaj_g/m² ÷ 1000). 180 cm eninde, 200 g/m² gramajlı bir kumaşın metresi 0,360 kg'dır. Stok kartının Kumaş sekmesine eni ve gramajı girersiniz; katsayıyı HNR hesaplar.

Çekme payı boyahane ve yıkamada kumaşın kısalmasıdır. Reçete kalemine yüzde olarak verilir ve patlatmada miktar × (1 + çekme ÷ 100) ile büyür. ⚠ Çekme yalnız uzunluk birimli kaleme verilebilir: boyahanede kumaş kısalır ama ağırlığı değişmez. Kilogram birimli bir kaleme çekme payı vermeye çalışırsanız HNR CEKME_BIRIM_UYUMSUZ ile reddeder — sessizce 0 yazsaydı pay verdiğinizi sanırdınız.

9. Pastalı CAD dosyasından okuma (DXF / HPGL)

Pastal parça listesini elle yazmak yerine CAD/CAM programınızın dosyasını verebilirsiniz. HNR iki açık biçimi okur: DXF (ASCII) ve HPGL/PLT. Okuma her zaman bir ÖNİZLEMEdir; siz onaylamadan hiçbir şey kaydedilmez.

• Parça alanı artık gerçek konturdan hesaplanır (shoelace), sınır kutusundan değil. Bu, iç içe yerleşmiş (nesting'li) gerçek bir pastalın verimliliğinin %100'ü aşıp reddedilmesini önler: iki L parçasının sınır kutusu toplamı 20.000 cm² iken gerçek alanı 15.000 cm²'dir.
• Birim tahmin edilmez. DXF'te başlıktaki $INSUNITS okunur (inç / fit / mm / cm / m). Dosyada birim yoksa ya da desteklenmeyen bir kod varsa HNR durur ve size birimi sorar — yanlış tahmin 10 kat yanlış ebat demektir. HPGL'de birim standarttır: 1 plotter birimi = 0,025 mm.
• Okunamayan hiçbir şey sessizce düşmez. Kapalı olmayan kontur ve blok referansı (INSERT) atlananlar listesine gerekçesiyle girer. Blok referansı için CAD programınızdan "patlatılmış" (explode) DXF isteyin.
• Dosya boyutu: pastal dosyası için sınır 8 MB'tır. Daha büyük dosyada HNR "dosyayı bölün ya da parça tablosunu CSV verin" der. CSV ve JSON içe aktarma eskisi gibi çalışır.

10. Dikim bandı dengeleme ve Andon panosu

Andon panosu tek bir soruya cevap verir: bant nerede tıkanıyor? İstasyon başına üretilen adet, standart dakika (SMV), kazanılan dakika ve verim yüzdesi; bant başına ortalama verim, darboğaz istasyon ve dengesizlik gösterilir. Dengesizlik (en yüksek verim − ortalama) ÷ en yüksek × 100 ile hesaplanır.

Neden önce bir ayar açmanız gerekiyor: üretim teyidi bugüne kadar emir başına yazılıyordu; hangi istasyonun kaç dakikada kaç adet ürettiği kayıtlarda yoktu. Bu soruyu olmayan veriyle cevaplamak, panoyu doğru gösterip darboğazı yanlış istasyonda aratmak olurdu. Kapıyı açtığınızda (Ayarlar › Güvenlik kapıları › uretim.bant_dengeleme, varsayılan kapalı) teyit istasyon ve bant bilgisini de saklar; pano ancak o günden sonrasını hesaplar.

11. Fason sevk irsaliyesi (bedelsiz sevk şerhi)

Fasoncuya mal gönderdiğinizde mülkiyet değişmez ama mal yol alır; vergi mevzuatı bu sevk için bedelsiz irsaliye ve sebebinin yazılmasını ister. HNR fason operasyonuna gönderim yaptığınızda bu belgeye kesin numara (FI-2026-000001) ve şerh üretir. Şerh metni sabit değildir: Ayarlar › Güvenlik kapıları › mali.fason_irsaliye_serhi (varsayılan "Fason işlenmek üzere gönderilmiştir."). Özellik mali.fason_irsaliye kapısıyla açılır ve varsayılan kapalıdır.

e-İrsaliye: belge UBL-TR DespatchAdvice taslağı olarak da indirilebilir. Entegratör tanımlı değilse uç 424 döner ("ön koşul eksik" — sunucu hatası değil). ⚠ Üretilen XML kılavuzun zorunlu 14 elemanını içerir ama resmî XSD ile doğrulanmamıştır (semaDogrulanmadi); entegratörünüzün şema kontrolünden geçirmeden göndermeyin. Mali mühür/imza entegratörde basılır. Mevzuat fason sevki için tek bir zorunlu cümle tarif etmez; nihai metni firmanızın mali müşaviri belirler.