İçindekiler
Dosya açmakAşamalar ve ETAKonteyner, serbest süre ve demurajDosya maliyetleri ve dağıtım ölçütüVarış ve mal kabulStok maliyetine yansıtma ve kapanışTürkiye ve EndonezyaYetkiler ve uyarılarTarih sınırlarıİthalat dosyası: aşamalar, ETA, demuraj ve ithalat maliyetinin stoka dağıtımı
Bir ithalat dosyası, yurt dışı tedarikçiden açık alış siparişleriyle gelen bir sevkiyatı (konteyner, parsiyel ya da hava kargo) uçtan uca izler: hangi aşamada olduğu, ne zaman varacağı, limanda ne kadar serbest süresi kaldığı ve malın depoya gerçekte kaça mal olduğu.
Dosya sipariş, irsaliye ya da fatura yazmaz: varış adımında Gelen Mal Planı'na tek sevk bildirimi açar, mal kabul orada yapılır. Tedarikçi faturasının tutarı hiçbir zaman değişmez; ithalat masrafları ayrı tutulur ve stok maliyet hesaplarına eklenir.
Dosya açmak
Yeni dosya düğmesiyle tedarikçiyi seçin; o tedarikçinin açık alış sipariş kalemleri listelenir. Bu sevkiyatla gelecek miktarları, varsa kalemin toplam ağırlık ve hacmini, GTİP kodunu ve gümrük oranını girin. Başka açık dosyalara ayrılmış miktar düşülür, aynı kalem iki dosyaya fazla yazılamaz. Teslim şekli (Incoterms), B/L, gemi, ETD/ETA, serbest gün, günlük demuraj, dosya parası ve kur aynı ekranda; kur boşsa günün kuru alınır.
Aşamalar ve ETA
Yedi aşama sırayla izlenir: sipariş, yükleme, yolda, liman varışı, gümrük beyannamesi, serbest dolaşım ve depo. Her aşamaya plan ve gerçekleşme tarihi ile belge no girilir; gerçek tarih gelecekte olamaz ve önceki aşamadan önce olamaz. ETA geçtiği hâlde liman varışı işlenmemişse dosya uyarı verir. Liman varışı serbest sürenin başlangıcıdır; depo aşaması mal kabul irsaliyesinin tarihiyle kendiliğinden kapanır.
Konteyner, serbest süre ve demuraj
Her konteyner için no, tip, mühür ve gerekirse kendi serbest gün sayısı girilir; ISO 6346 kontrol hanesi tutmayan numara işaretlenir. Serbest süre liman varışından (yoksa ETA'dan, tahmini olarak) sayılır; son serbest günden sonra limandan çıkış ya da boş iade tarihine kadar her gün günlük demuraj ücretiyle çarpılır. Bitmeye birkaç gün kala uyarı, işlemeye başlayınca müdahale uyarısı çıkar; uyarılar Patron Panosu, Nabız ve şirket takviminde de görünür.
Dosya maliyetleri ve dağıtım ölçütü
Navlun, sigorta, gümrük vergisi, ÖTV/PPnBM, müşavirlik, liman, ardiye, demuraj, iç nakliye ve banka masrafını önce tahmini, faturası gelince gerçek tutarla girin; dövizli satırın kuru boşsa günün kuru alınır. Satırı gelen alış faturasına (ör. forwarder ya da müşavir faturası, fatura OCR taslağından doğanlar dâhil) bağlayabilirsiniz; bir fatura tek satıra bağlanır. Her satır kalemlere bir ölçüte göre kuruşu kuruşuna dağıtılır: navlun ağırlık, sigorta değer, gümrük vergisi vergi matrahı (değer × gümrük oranı), ardiye hacim; ölçütün verisi yoksa değere, o da yoksa miktara düşülür ve uyarı gösterilir.
İthalde KDV (Endonezya'da PPN impor ve PPh 22 impor) indirilecek/mahsup edilecek vergidir: stok maliyetine girmez, dağıtılmaz, "Maliyete girmeyen vergiler" toplamında ayrıca görünür.
Varış ve mal kabul
Mal kabul bölümünde "Gelen Mal Planı'na aktar" dosyanın kalemleriyle tek bir sevk bildirimi (ASN) açar; B/L numarası tedarikçi belgesi olarak taşınır. Tekrar aktarmak aynı bildirimi günceller, mal kabul başladıysa değiştirmez. Rampa randevusu ve kabul Gelen Mal Planı'nda yapılır; oluşan irsaliye dosyada kendiliğinden görünür. ASN dışında yapılmış bir mal kabul varsa, dosyanın siparişlerinden doğan aday irsaliyeler listelenir ve elle bağlanabilir; bir irsaliye yalnız bir dosyaya bağlanır.
Stok maliyetine yansıtma ve kapanış
"Stok maliyetine dağıt" dosya maliyetini mal kabul irsaliyesinin kalemlerine böler. Tedarikçi faturasının satırları değişmez; dağıtılan pay, stok maliyetini okuyan her yerde (dönem alış ortalaması, stok değerleme, ürün ve müşteri kârlılığı, fiyat önerisi) alış bedeline eklenir. Maliyet sonradan değişirse yeniden dağıtın. Kapatmak için her satırın gerçek tutarı, dövizli satırların kuru ve en az bir mal kabul gerekir; kapanışta son dağıtım gerçek tutarlarla yapılır ve tür ile birim maliyet bazında tahmini ve gerçekleşen karşılaştırması saklanır. Kapanmış dosyayı yalnız yönetici gerekçe yazarak yeniden açar. Dosya açıkken fiyat önerisi, geçmiş maliyeti olmayan kartlarda dosyanın beklenen birim maliyetini kullanır.
Türkiye ve Endonezya
Maliyet türleri ve beyanname alanları firmanın ülkesine göre gelir. Türkiye'de gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, ÖTV, KKDF ve damga vergisi maliyete girer, ithalde KDV girmez; beyannamede gümrük idaresi ve rejim kodu tutulur. Endonezya'da bea masuk, BMTP/BMAD, PPnBM ve cukai maliyete girer, PPN impor ile PPh 22 impor girmez; PIB alanları (başvuru no, kantor pabean, jalur, SPPB, NDPBM, PPh 22 oranı) dosyada tutulur ve Resmî Yükümlülükler'deki PIB veri seti bu dosyalardan üretilir. CEISA'ya gönderim elle ya da PPJK ile yapılır.
Yetkiler ve uyarılar
Dosyaları satın alma, maliyet ya da muhasebe yetkisi olanlar görür; dosya açıp düzeltmek yönetici ya da satın alma, stok maliyetine dağıtmak ve kapatmak ek olarak maliyet yönetimi yetkisi ister. Her değişiklik dosyanın izinde kalır, dosya silinmez yalnız gerekçeyle iptal edilir; mal kabulü yapılmış ya da maliyeti dağıtılmış dosya iptal edilemez. Aynı dosyayı iki kişi aynı anda değiştirirse sonra kaydeden "yenileyip yeniden deneyin" uyarısı alır. ETA ve son serbest gün şirket takviminde, işleyen demuraj Patron Panosu ve Nabız'da görünür.
Tarih sınırları
Bu penceredeki tarih alanları ortak tarih kuralını izler: işlem, plan ve belge tarihleri bugünden en çok 10 yıl önce – 2 yıl sonra; bitiş, geçerlilik, vade ve son kullanma tarihleri 10 yıl önce – 50 yıl sonra; kurulum, edinme ya da kredi başlangıcı gibi geçmişe uzanan tarihler 100 yıl öncesine kadar olabilir. Takvimde olmayan bir gün (31.02.2026) ya da aralık dışı bir yıl (1850, 9999) 422 ile reddedilir ve hangi alanın hatalı olduğu söylenir. Ayrıntı: Diğer pencerelerde tarih sınırları.
İlgili rehberler
- Belge Girişi — Teklif, Sipariş ve Fatura KesmeBu, programın yazma yapan ana ekranıdır: burada bastığınız [Kaydet], gerçek bir belge oluşturur, stoğu düşürür ve müşteriyi borçlandırır.
- Satın Alma: Teklif İsteği (RFQ) ve 3 Yönlü Fatura Eşleştirme — Sıfırdan RehberBir malzemeyi almadan önce birkaç tedarikçiden fiyat istersiniz; en uygun teklifi seçip sipariş verirsiniz; mal gelir, sonra fatura gelir.